To adaptacja znanej powieści. Polak pracował tu z jednym z najwybitniejszych muzyków
Ten film w 1984 roku zachwycił krytykę na festiwalu w Cannes. Główną rolę zagrała w nim Helen Mirren, a wśród osób pracujących nad jego powstaniem był operator Jerzy Zieliński, a także lider Dire Straits, muzyk Mark Knopfler. "Cal" to wstrząsająca historia będąca adaptacją książki o tym samym tytule, która ukazała się rok wcześniej.
![Na zdjęciu kobieta z brązowymi włosami, lekko w zbliżeniu, w tle półki z książkami.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/05/28/35cb8147/2230060-420x237-8783693b42.webp "Helen Mirren w filmie "Cal"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- "Cal" to powieść o młodym chłopaku, który działa w IRA.
- Rok po ukazaniu się powieści, światło dzienne ujrzała filmowa adaptacja. Zachwyciła w Cannes.
- O czym opowiada film "Cal"?
"Cal" to powieść o młodym chłopaku w IRA. Stała się podstawą docenionego filmu
W 1983 roku światło dzienne ujrzała powieść Bernarda MacLaverty'ego pt. "Cal", opowiadała o młodym chłopaku spod Belfastu, który na co dzień pracuje z ojcem, ale nocami działa jako bojownik IRA i bierze udział w akcjach przeprowadzanych przez paramilitarną organizację. Główny bohater nie może zaakceptować tego, co robi. Poczucie winy doprowadza go do depresji i nienawiści do samego siebie. MacLaverty już napisał na podstawie książki scenariusz, który stał się podstawą filmowej adaptacji nakręconej rok później.
Jak dobrze znasz kultowe filmy lat 80.? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.
Quiz: Kultowe filmy lat 80. Tylko geniusz zgarnie 75% punktów
"Cal" to film z popisową rolą Helen Mirren. Dostała nagrodę w Cannes
Już rok po wydaniu powieści, premierę miał film "Cal" w reżyserii Pata O'Connora. Produkcja kręcona była w Droghedzie w Irlandii, a wśród twórców znalazł się m.in. operator filmowy Jerzy Zieliński, który w kolejnych latach regularnie pracował przy filmach O'Connora. Do współpracy zaproszono też lidera Dire Straits, gitarzystę i kompozytora Marka Knopflera. Jego ścieżka dźwiękowa do dramatu, oparta na muzyce celtyckiej i folku, została świetnie przyjęta przez krytykę. Główne role w filmie "Cal" zagrali natomiast:
- Helen Mirren
- John Lynch
- Donal McCann
- Ray McAnally
- John Kavanagh
- Tom Hickley.
Film zadebiutował na festiwalu w Cannes i zaczął zbierać dobre recenzje. Obecnie jego wynik na Rotten Tomatoes to 91/100 natomiast na IMDb 6,5/10. Produkcja walczyła bezskutecznie o Złotą Palmę, natomiast Cannes z nagrodą opuściła Helen Mirren. Produkcja otrzymała też dwie nominacje do nagrody BAFTA, dla najlepszej aktorki i dla najlepszego debiutanta. Mimo dobrych recenzji i docenienia w Cannes oraz gorącego na Wyspach tematu produkcja przyniosła straty wytwórni Goldcrest Films.
O czym opowiada film "Cal"?
Akcja filmu dzieje się w latach 80. Cal to młody Irlandczyk mieszkający w małym miasteczku niedaleko Belfastu. Jest katolikiem żyjącym w rejonie zamieszkałym przez protestantów. Na co dzień pomaga ojcu w rzeźni, a nocami działa jako bojownik IRA. Gdy 19-latek bierze udział w akcji zabicia protestanckiego policjanta, uznaje, że granica została przekroczona i chce wycofać się z tej działalności. Jednocześnie Cal zakochuje się w bibliotekarce Marcelli, wdowie po zabitym policjancie i katoliczce w protestanckiej rodzinie. Chłopak liczy, że dzięki nowej miłości będzie mógł zacząć życie od nowa.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/IMDb/Filmweb
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/8ea4d8ab/2499833-179x101-7aba60eb1a.png ""Miś Uszatek"")
![Kobieta z krótkimi włosami w czarnej kurtce, patrzy z zamyśleniem w dal. Czarno-białe zdjęcie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/38b586e6/2500473-179x101-ee76096b38.png "Kadr z filmu "Beata"")
![Mężczyzna z krótkimi włosami, skupioną miną, ubrany w ciemną kurtkę. Tło lekko rozmyte.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/0d0755f6/2501453-179x101-84674b63ec.jpg "Bogusław Linda w "Dekalog VII"")
![Dwie kobiety w historycznych strojach rozmawiają na kanapie w stylu klasycznym.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/08a7f8eb/2502433-179x101-329c120897.jpg ""Quo Vadis" z 1913 roku")
![Kobieta z krótkimi włosami, intensywnym makijażem, błyszczącymi kolczykami.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/3eafbbe2/2502668-179x101-8167f6bb8b.jpg ""Miś"")
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
