Ten bestseller zna niemal każdy na świecie. W PRL-u film został objęty cenzurą
Książkę „1984” zna niemal każdy — to jedna z najważniejszych antyutopii w historii literatury. Jednak nie każdy wie, że ekranizacja tej powieści była w PRL-u objęta cenzurą i praktycznie niedostępna dla widzów. Dlaczego komunistyczne władze tak bardzo obawiały się tego filmu?
![John Hurt w filmie "Rok 1984"](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/25/a80680ef/831426-420x237-291f4c3844.webp "John Hurt w filmie "Rok 1984"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego „1984” George’a Orwella stało się globalnym bestsellerem.
- Co wyróżnia filmową adaptację „1984”.
- Jak i dlaczego władze PRL objęły film „1984” cenzurą.
Książka, która stała się symbolem
Powieść „1984” George’a Orwella to jeden z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych utworów literatury XX wieku. Choć wydana została w 1949 roku, jej przesłanie pozostaje aktualne. Opowieść o totalitarnym państwie Oceanii, gdzie wszechobecna kontrola, inwigilacja i manipulacja językiem służą utrzymaniu władzy, stała się symbolem przestrogi przed autorytaryzmem. Hasła takie jak „Wielki Brat patrzy” czy „Wojna to pokój” na trwałe weszły do kultury masowej i są rozpoznawalne nawet przez tych, którzy książki Orwella nigdy nie czytali.
Rozwiąż quiz z literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem..
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Na fali popularności powieści powstały jej ekranizacje, w tym najgłośniejsza z 1984 roku, w reżyserii Michaela Radforda. Film ten, wiernie oddający klimat książki, spotkał się z uznaniem zarówno krytyków, jak i widzów. W rolach głównych wystąpili John Hurt jako Winston Smith oraz Richard Burton, dla którego była to ostatnia rola w karierze. Obraz ten doskonale oddaje ponury nastrój orwellowskiego świata, a jego realistyczna scenografia i surowa stylistyka potęgują poczucie klaustrofobii i beznadziei, jakie towarzyszą bohaterowi.
Cenzura w PRL i zakazany film „1984"
W PRL-u jednak film „1984” został objęty cenzurą i nie trafił do szerokiej dystrybucji. Władze uznały go za zbyt niebezpieczny ideologicznie, ponieważ zbyt wyraźnie ukazywał mechanizmy kontroli stosowane również w państwach komunistycznych. Cenzorzy obawiali się, że widzowie dostrzegą w świecie przedstawionym w filmie analogie do rzeczywistości PRL-u: indoktrynację, inwigilację, fałszowanie historii czy ograniczanie wolności słowa. Film był dostępny jedynie w bardzo ograniczonym zakresie, na przykład w klubach dyskusyjnych lub podczas specjalnych pokazów dla wybranych.
Dopiero po 1989 roku zarówno książka, jak i film mogły być w Polsce swobodnie dystrybuowane i komentowane. Eurokadr wydał go na kasetach VHS w 1991 roku. Dziś „1984” to lektura obowiązkowa w wielu szkołach, a jej przesłanie wciąż inspiruje kolejne pokolenia. Film zdobył nagrodę Evening Standard British Film Award dla najlepszego brytyjskiego filmu roku.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia
![Kristen Bell w serialu](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/22/b6c9a129/2506983-179x101-110aea322b.png "Kristen Bell w serialu "Nikt tego nie chce"")
