Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Najlepszy pisarz naszych sąsiadów. Adaptacja jego bestsellera wygrała Oscara

Najlepszy pisarz naszych sąsiadów. Adaptacja jego bestsellera wygrała Oscara

Maria Orava

3 min. czytania

19.01.2026 16:36

Bohumil Hrabal to jeden z najważniejszych czeskich pisarzy, którego dzieła zna również wielu Polaków. Historia jego kariery była bardzo zbliżona do karier naszych rodaków, którym również przyszło mierzyć się z władzą komunistyczną. Jedna z ekranizacji jego dzieł doczekała się Oscara. Znacie ten film?

Z tego artykułu dowiesz się:

Kim był Bohumil Hrabal?
Jaki był Hrabal prywatnie?
Jaki film na podstawie jego książki został nagrodzony Oscarem?

Kim był Bohumil Hrabal?

Bohumil Hrabal to jeden z najpopularniejszych i najważniejszych pisarzy pochodzących z Czech. Urodził się 28 marca 1914 w Brnie, gdzie do trzeciego roku życia mieszkał z dziadkami ze strony matki. Matce Bohumiła, Marie, zabroniono wyjść za mąż za ojca jej dziecka, ponieważ ten postanowił wstąpić do armii austro-węgierskiej. Kobieta wyszła później za Františkia Hrabala, po którym Bohumił dostał nazwisko. Imię z kolei ma po ojcu biologicznym.
Jak dobrze znasz klasykę polskiej literatury? Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem.

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Przyszły skończył prawo na Uniwersytecie Karola w Pradze z tytułem doktora nauk prawniczych. Niestety, jak przypadku wielu osób w tamtym czasie, Hrabal edukację musiał przerwać z powodu II wojny światowej. W tamtym okresie pracował na kolei, co było później inspiracją do napisania jednego z jego najpopularniejszych dzieł - “Pociągi pod specjalnym nadzorem”.

Co ciekawe, po wojnie i po zakończeniu studiów Hrabal nie pracował w zawodzie. Pracował między innymi w hucie, ponieważ władze komunistyczne blokowały rozwój niesprzyjających im intelektualistów. Jak się okazało, praca w hucie również przełożyła się później na sukces pisarza, ponieważ dzięki temu napisał “Perełkę na dnie”.

Bohumil Hrabal i życie prywatne

W latach 60. Czesi już bardzo dobrze znali dzieła Hrabla, co nie umknęło uwadze komunistycznym władzom. Gdy odmówił zadeklarowania im swojego poparcia, otrzymał zakaz publikacji. Wydawał więc za granicą, co w ogólnym rozrachunku również wyszło mu na korzyść przynosząc międzynarodową rozpoznawalność. Hrabal jednak trzymał się z daleka od uroków sławy, tak samo jak od polityki. Kochał zwierzęta, które chętnie dokarmiał.

Nigdy nie przejmował się swoim zdrowiem, nie stronił też od alkoholu. Gdy zaczęli odchodzić jego najbliżsi, popadł w alkoholizm. Zmarł 3 lutego 1997 w jednym z praskich szpitali, gdzie pod koniec życia spędzał dużo czasu. Według oficjalnej wersji wypadł z okna podczas dokarmiania gołębi, jednak wielu wierzy w to, że samotny i podupadający na zdrowiu pisarz sam zdecydował o zakończeniu swojego istnienia.

O czym jest film “Pociągi pod specjalnym nadzorem”?

Miloš Hrma zaczyna swoją pierwszą w życiu pracę - zostaje aspirantem na niewielkiej stacji kolejowej Kostomlaty. Pochodzi z kolejarskiej rodziny, więc kontynuuje tradycję. Jako młody dorosły mierzy się nie tylko z pierwszymi zobowiązaniami zawodowymi, ale też z pierwszym romansem i innymi trudami związanymi ze stawaniem się mężczyzną. Jego wejście w dorosłość jest jednak przyćmione toczącą się II wojną światową. Wydarzenia młodzieńcze, często komiczne mieszają się więc z tragedią i trudnymi decyzjami.

Film powstał na podstawie powieści Hrabala z 1965 roku pod tym samym tytułem. Filmową wersję tej historii wyreżyserował Jiří Menzel, produkcja swoją premierę miała w 1966 roku, a dwa lata później została nagrodzona Oscarem za najlepszy film nieanglojęzyczny.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/IMDB