Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Na podstawie jej dzieł powstały aż 3 filmy. „Była jedną z najpopularniejszych pisarek”

Na podstawie jej dzieł powstały aż 3 filmy. „Była jedną z najpopularniejszych pisarek”

Martyna Zielonka

2 min. czytania

12.10.2025 12:09

Pola Gojawiczyńska pisała wiersze, nowele i powieści, które zapisały się na kartach polskiej literatury. Po jej utwory sięgali jednak nie tylko czytelnicy. Proza autorki inspirowała twórców filmowych, którzy chętnie przenosili opisywanych przez nią bohaterów na ekrany. Jedną z jej książek adaptowano dwukrotnie – tuż przed II wojną światową oraz w połowie lat 80., już po śmierci artystki. Kim są słynne „Dziewczęta z Nowolipek”?

Z tego artykułu dowiesz się:

Pola Gojawiczyńska zyskała sławę jako autorka poczytnych powieści.
Do jej najsłynniejszych tytułów zalicza się „Dziewczęta z Nowolipek” oraz „Rajską jabłoń”.
Obie książki zostały zekranizowane.

Pola Gojawiczyńska przyszła na świat 1 kwietnia 1896 roku, w rodzinie rzemieślniczej. Jej ojciec, Jan Koźniewski, prowadził swój warsztat stolarski na ulicy Nowolipki. Mała Pola początkowo uczęszczała do szkoły powszechnej, stamtąd – po strajku szkolnym w 1905 roku – została jednak wydalona. Rodzice zapisali ją więc na komplety i na pensję, a następnie, już jako dorosła kobieta rozpoczęła kursy dla wychowawczyń w ochronce.

Rozwiąż quiz z polskiej literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Kariera Gojawiczyńskiej. Jakie tytuły znajdziemy w dorobku słynnej pisarki?

Przez lata pracowała w przedszkolach miejskich, bibliotekach, czy teatrach amatorskich. Karierę literacką zaczynała jeszcze w czasie I wojny światowej, pisząc wiersze i nowele. Jej utwory zyskały aprobatę m.in. Gabrieli Zapolskiej i Zofii Nałkowskiej, cenionych polskich powieściopisarek. Dzięki wstawiennictwu tej drugiej Gojawiczyńska uzyskała stypendium Funduszu Kultury Narodowej i na dobre zajęła się publikowaniem swoich utworów. Współpracowała m.in. z Gazetą Polską oraz czasopismami „Bluszcz” i „Kurier Poranny”. To z tego okresu pochodzą jej najsłynniejsze dzieła:

„Dziewczęta z Nowolipek”
„Rozmowy z milczeniem”
„Rajska jabłoń”
„Dwoje ludzi”
„Słupy ogniste”

Narodowe Archiwum Cyfrowe, Pola Gojawiczyńska

Fot.

Ekranizacje powieści Poli Gojawiczyńskiej

Gojawiczyńska była uznawana za jedną z najpopularniejszych pisarek okresu międzywojennego. W swoich utworach często sięgała po wątki psychologiczne, społeczne i obyczajowe, skupiając się na codzienności środowiska proletariackiego i drobnomieszczańskiego. Jej dwie powieści – „Dziewczęta z Nowolipek” oraz „Rajska jabłoń” posłużyły za inspirację do scenariuszy filmów fabularnych. Pierwszą z wymienionych ekranizowano dwukrotnie. W 1937 roku na potrzeby swojej produkcji zaadaptował ją Józef Lejtes, niemal pół wieku później (1985r.) premierę miał obraz Barbary Sass.

„Dziewczęta z Nowolipek” to opowieść o czterech nastolatkach, mieszkających w biednej warszawskiej dzielnicy. Bohaterki – Bronka, Franka, Amelka i Kwiryna - snują młodzieńcze marzenia, które niebawem zostaną skonfrontowane z szarą i brutalną rzeczywistością. W przedwojennej odsłonie w słynne postaci wcieliły się: Elżbieta Barszczewska, Jadwiga Andrzejewska, Tamara Wiszniewska oraz Anna Jaraczówna. W wersji z lat 80. zagrały zaś: Marta Klubowicz, Ewa Kasprzyk, Maria Ciunelis i Izabela Drobotowicz-Orkisz.

Kontynuację losów tytułowych dziewczyn przedstawiono w kolejnej ekranizacji książki Gojawiczyńskiej – „Rajska jabłoń”. Obraz trafił na ekrany w 1986 roku – za reżyserię i scenariusz filmu odpowiadała Barbara Sass.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia