Mistrz adaptacji literatury. Jego dzieła to perły polskiego kina
Jan Rybkowski zapisał się na kartach kina jako twórca znakomitych ekranizacji słynnych dzieł Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, Henryka Sienkiewicza, Zofii Nałkowskiej i Władysława Reymonta. Jego produkcje zachwyciły publiczność, zbierając doskonałe recenzje i liczne wyróżnienia. Wielu krytyków zalicza reżysera do grona najwybitniejszych polskich twórców wszech czasów.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były początki kariery Jana Rybkowskiego.
- Które dzieła polskiej literatury ekranizował słynny reżyser.
- W jakich innych dziedzinach spełniał się ceniony artysta.
Wszechstronny artysta
Urodzony w 1912 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim Jan Rybkowski był synem ślusarza i krawcowej. On sam już od dziecka interesował się zupełnie innymi dziedzinami - ciągnęło go do architektury, a potem do teatru i kina. Ukończył Wydział Architektury Wnętrz w Szkole Sztuk Zdobniczych w Poznaniu w 1930 roku, a następnie w 1939 roku scenografię na Wydziale Sztuki Reżyserskiej PIST w Warszawie oraz w 1949 roku Wydział Reżyserski PWSF w Łodzi.Karierę artystyczną zaczynał jeszcze przed wojną; pracował wówczas jako scenograf i projektant kostiumów teatralnych. Następnie podjął współpracę z reżyserem Józefem Lejtesem, pomagając mu w realizacji filmu "Hania" (obraz, ze względu na wybuch wojny, nie został ukończony).
Rozwiąż test z polskich filmów. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Najwspanialsze filmy z okresu PRL. Poznasz wszystkie po 1 kadrze? [Quiz]
Mistrz filmowych i serialowych ekranizacji
Po 1945 roku z powodzeniem łączył pracę w teatrze z karierą filmową. Jako reżyser debiutował pod koniec lat 40. filmem "Dom na pustkowiu", będącym adaptacją opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza. Potem wyreżyserował "Warszawską premierę", "Pierwsze dni", "Godziny nadziei", czy trylogię o Panu Anatolu. Popularność zyskał jednak wiele lat później za sprawą licznych adaptacji wielkich dzieł polskiej literatury. Zrealizował serial, a następnie film "Chłopi", biorąc na warsztat ponadczasową powieść Władysława Reymonta, serial "Rodzina Połanieckich" oraz kinową wersję tej produkcji - "Marynia", posiłkując się słynną powieścią Henryka Sienkiewicza, a także ekranizację "Granicy" - najsłynniejszego utworu Zofii Nałkowskiej.
Wielką sławę i uznanie przyniosła mu także adaptacja "Kariery Nikodema Dyzmy" autorstwa Tadeusza Dołęgo-Mostowicza. Serial z popisową rolą Romana Wilhelmiego uznawany jest za jedno z największych arcydzieł w historii polskiej telewizji. Co ciekawe, produkcja była druga próbą przeniesienia tej historii na ekrany. Kilka dekad wcześniej, w 1956 roku, Rybkowski nakręcił film fabularny, zapraszając do współpracy Adolfa Dymszę. Obie produkcje opowiadają o oszałamiającej karierze towarzyskiej i politycznej bezrobotnego urzędnika pocztowego w realiach międzywojennej Warszawy.
Swoją wiedza i doświadczeniem słynny reżyser chętnie dzielił się ze studentami. Wykładał w PWSFTViT w Łodzi, gdzie w latach 1974-1977 pełnił również funkcję dziekana Wydziału Reżyserii. Zmarł 29 grudnia 1987 roku w Konstancinie Jeziornej. Miał 75 lat.
Polacy wybrali 5 najlepszych filmów z PRL. Wcale nie to, co myślisz
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/akademiapolskiegofilmu.pl
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/8ea4d8ab/2499833-179x101-7aba60eb1a.png ""Miś Uszatek"")
![Kobieta z krótkimi włosami w czarnej kurtce, patrzy z zamyśleniem w dal. Czarno-białe zdjęcie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/38b586e6/2500473-179x101-ee76096b38.png "Kadr z filmu "Beata"")
![Mężczyzna z krótkimi włosami, skupioną miną, ubrany w ciemną kurtkę. Tło lekko rozmyte.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/0d0755f6/2501453-179x101-84674b63ec.jpg "Bogusław Linda w "Dekalog VII"")
![Dwie kobiety w historycznych strojach rozmawiają na kanapie w stylu klasycznym.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/08a7f8eb/2502433-179x101-329c120897.jpg ""Quo Vadis" z 1913 roku")
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
