Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Mało kto zrozumiał ten dziwny tytuł filmu z lat 80. Niezapomniana obsada

Mało kto zrozumiał ten dziwny tytuł filmu z lat 80. Niezapomniana obsada

Kacper Jedynak

3 min. czytania

19.11.2025 09:49

Niewielu widzów pamięta dziś, jak zagadkowy i nieoczywisty był tytuł jednego z najbardziej oryginalnych filmów science fiction lat 80. „O-bi, o-ba. Koniec cywilizacji” od dekad prowokuje pytania o swoje znaczenie. Choć brzmi jak absurdalna formuła, kryje w sobie głębokie nawiązania do świata przedstawionego przez Piotra Szulkina.

Z tego artykułu dowiesz się:

Skąd wziął się fenomen tego niezwykłego filmu.
Jakie znaczenie może kryć enigmatyczny tytuł.
Jak krytycy interpretują znaczenie filmu.

Pamiętasz ten film z enigmatycznym tytułem z lat 80.?

W latach 80. polska kinematografia stworzyła kilka wyjątkowych wizji przyszłości, wśród których wyróżnia się film „O-bi, o-ba. Koniec cywilizacji”. Produkcja ta zasłynęła sugestywnym obrazem świata po katastrofie oraz tytułem budzącym liczne interpretacje. Film stanowi trzecią część fantastycznej tetralogii obejmującej także „Golema”, „Wojnę światów – następne stulecie” oraz „Ga, ga. Chwała bohaterom”. W 2025 roku został wpisany na Listę Polskiego Dziedzictwa Filmowego jako dzieło o znaczącym wpływie na kulturę.

Rozwiąż quiz filmowy. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Poznasz kultowy film z PRL po kadrze? Młodzież przegra na 4. Pytaniu

1/15 Z którego filmu pochodzi ten kadr?

"Polowanie na muchy"

"Konsul"

"Kochaj albo rzuć"

Film wyreżyserował Piotr Szulkin, a jego premiera miała miejsce w 1984 roku. Akcja rozgrywa się w postapokaliptycznym świecie po wojnie jądrowej, gdzie ocalała część ludzkości mieszka w betonowym schronie zwanym Kopułą. Społeczeństwo żyje w ciągłym strachu przed zniszczeniem konstrukcji, która ulega stopniowej degradacji. Główny bohater, urzędnik Soft grany przez Jerzego Stuhra, ma za zadanie podtrzymywać wśród ludzi wiarę w Arkę – rzekomy statek ratunkowy, który ma po nich przybyć, choć w rzeczywistości jest to mit wykreowany przez władze jako narzędzie kontroli. Warto podkreślić, że w filmie pojawia się imponująca obsada wybitnych polskich aktorów. Obok Jerzego Stuhra widzowie zobaczą także Krystynę Jandę jako Geę, Jana Nowickiego w roli Inżyniera, Krzysztofa Majchrzaka jako Smutnego oraz Marka Walczewskiego wcielającego się w przełożonego Softa.

Próby zrozumienia tytułu oraz znaczenia filmu „O-bi, o-ba. Koniec cywilizacji”

Tytuł „O-bi, o-ba” od początku postrzegano jako enigmatyczny. W źródłach filmowych nie występuje jednoznaczne wyjaśnienie jego znaczenia, co zachęciło filmoznawców do poszukiwania głębszej interpretacji. Jedna z ciekawszych analiz pojawia się w opracowaniach, które odnoszą film Szulkina do wizji „postpiśmiennego świata”. Według tej koncepcji twórca przedstawia rzeczywistość, w której tradycyjne teksty kultury – w tym także religijne – uległy zatarciu lub zostały wykorzystane do celów propagandowych, a sam język stracił swą pierwotną funkcję nośnika znaczeń. W tym kontekście tytułowa fraza może być odbierana jako szczątkowy rytm słów przypominający zaklęcie, echo dawnego logosu, które zachowało formę, ale już nie sens.

Interpretatorzy podkreślają również, że „O-bi, o-ba” można odczytywać jako symboliczną mantrę nadziei, powtarzaną przez zdesperowaną społeczność schronu. Krytycy zauważają, że Szulkin ukazuje cywilizację, w której nie tylko materia, lecz także wartości i prawdy uległy rozpadowi, a mit Arki stał się narzędziem manipulacji. W takim ujęciu tytuł staje się brzmieniowym odzwierciedleniem pustej formuły – rytuału powtarzanego bez zrozumienia, który jednak utrzymuje ludzi przy życiu, bo zastępuje im utraconą wiarę. Fraza będąca z pozoru nonsensem okazuje się więc trafnym komentarzem do świata, w którym język nie opisuje rzeczywistości, lecz ją fałszuje, a człowiek przetrwa już tylko dzięki iluzji.