Jest uznawany za jednego z najważniejszych reżyserów XX wieku. Mało kto ogląda jego filmy
W świecie kina ten reżyser jest prawdziwą legendą, wielu uważa go za jednego z najważniejszych twórców XX wieku. Był artystą, wizjonerem, ale mało kto sięga po jego produkcje. Dlaczego?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kim jest Siergiej Paradżanow.
- Dlaczego jego filmy nie są hitami.
- Czym charakteryzuje się jego kino.
Dziwne filmy Siergieja Paradżanowa
Być może gdzieś już widzieliście kadry z jego filmów. Ci, którzy nie znają jego dzieł, często na początku mylą te kadry z obrazami lub zdjęciami ze skrupulatnie przygotowywanych sesji fotograficznych. Mowa oczywiście o filmach Siergieja Paradżanowa, radzieckiego reżysera ormiańskiego pochodzenia. Jego najbardziej znanymi dziełami są “Kwiat granatu”, “Cienie zapomnianych przodków”, czy “Legenda twierdzy suramijskiej”. Mało jednak kto po te filmy sięga.
Każdy, kto kocha kino, powinien mieć z tego testu 100%. Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem.
Quiz: Kto reżyserował "Idę"? Jeśli jesteś znawcą kina, to wstyd mieć mniej niż 10/17
Jak to więc działa, że Paradżanow jest tak poważany w świecie kina, ale jego dzieła nie wpisują się w kanony hitów i rzadko kiedy pojawiają się w notowaniach typu “filmy, które musisz obejrzeć raz w życiu”? Otóż filmy spod ręki Siergieja Paradżanowa są tak samo piękne, jak trudne w odbiorze.
Jego filmy są nasycone alegoriami, metaforami i wizualnymi symbolami. Ich głównym językiem staje się obraz i rytuał, a dialog schodzi na dalszy plan. Są to więc dzieła intensywne, wymagające skupienia nie tylko dlatego, że historia przekazywana jest obrazem, ale też dlatego, że ten obraz jest dość złożony, tu każdy szczegół może mieć znaczenie. Każde ujęcie komponowane jest jak dzieło sztuki: frontalne kadry, nasycone barwy, symetria. To uczta dla oczu, ale bardzo syta.
Filmy Paradżanowa są bardziej poetyckie, symboliczne niż fabularne. Dla wielu sprawiają wręcz wrażenie pewnego rytuału i nie bez powodu, bo często sięgał po elementy kojarzone z obrzędami i tradycjami Kaukazu, Europy Wschodniej i Azji Mniejszej.
Kontrowersje na temat Siergieja Paradżanowa
Paradżanow urodził się w 1924 roku (w Tyfilisie, dziś Tbilisi na terenie Gruzji), a zmarł 21 lipca 1990 roku w Erywaniu (Armenia). Jego życie przypadło więc na trudny czas w trudnych miejscach. Zaczynał oczywiście od kręcenia filmów o narracji socjalistycznej, ale niedługo po ukończeniu studiów postanowił się od niej odciąć. Pierwszym przełomowym filmem były “Cienie zapomnianych przodków”, których premiera zamieniła się w polityczną manifestację, bo zbiegła się ona z panującymi wówczas w Kijowie (tam miała miejsce) nastrojami społecznymi.
Paradżanow podpadł komunistycznym władzom. Jego symbolizm był odbierany jako promowanie religii czy szyfrowanie ukrytych, nielegalnych wówczas treści. Oprócz tego zarzucano reżyserowi nielegalny wtedy homoseksualizm, za co cenzurowano jego filmy, a on sam trafił do więzienia.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia
![Kobieta z ciemnymi, kręconymi włosami w swetrze uśmiecha się. Tło z rodzinnymi zdjęciami.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/23/b9ef1721/2508233-179x101-1aed639f27.png "Kadr z serialu "Ranczo", Ilona Ostrowska")
![Mężczyzna z brodą, uśmiechnięty, w jasnej koszuli, w tle zamblurzone postacie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/19/5a00b484/2504173-179x101-c6937ed2d0.jpg "Wagner Moura w filmie "Tajny agent"")
![Mężczyzna z zarostem uśmiecha się, w tle kolorowe światła.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/e978307a/2505433-179x101-7ce12da3e9.jpg ""Lupin"")
