Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Dziś ten film z PRL jest niemal zapomniany. Ma rozmach jak współczesne seriale

Dziś ten film z PRL jest niemal zapomniany. Ma rozmach jak współczesne seriale

Kacper Jedynak

3 min. czytania

26.10.2025 07:04

Choć powstał w czasach PRL-u, ten film mógłby dziś konkurować z najdroższymi serialami historycznymi. Film Filipa Bajona z 1986 roku to opowieść o potędze i upadku arystokratycznego rodu, zrealizowana z rozmachem niespotykanym w polskim kinie tamtych lat. Dziś, mimo licznych nagród i uznania, dzieło to pozostaje niesłusznie zapomniane przez współczesnych widzów.

Z tego artykułu dowiesz się:

Kto był pierwowzorem bohaterów filmu „Magnat”.
Jak powstawała jedna z najbardziej rozbudowanych produkcji PRL-u.
Kto wystąpił w tej ponadczasowej produkcji.

Ten film powstał w czasach PRL-u. Pamiętasz produkcję?

Polska kinematografia lat 80. miała kilka produkcji, które próbowały dorównać rozmachem zachodnim superprodukcjom. Jednym z nich był „Magnat” z 1986 roku, film w reżyserii Filipa Bajona, który powstał w okresie schyłkowego PRL-u. W przeciwieństwie do typowych produkcji tamtych lat, Projekt imponował skalą, dbałością o detale, kostiumami i epickim spojrzeniem na historię. Dziś, mimo ogromnego sukcesu artystycznego i licznych nagród, film jest niemal zapomniany przez współczesnych widzów, choć jego styl, narracja i sposób opowiadania nie ustępują najlepszym serialom produkcji HBO.

Rozwiąż quiz filmowy. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Polaku, znasz arcydzieła naszego kina? W tym quizie 14/14 to twój obowiązek

1/14 "Matka Joanna od Aniołów" - kto wyreżyserował ten film?

Jerzy Kawalerowicz

Andrzej Wajda

Krzysztof Zanussi

Akcja filmu „Magnat” rozgrywa się na przestrzeni kilkudziesięciu lat, od schyłku XIX wieku do lat 40. XX wieku. Opowiada losy arystokratycznej rodziny von Teussów, wzorowanej na autentycznym rodzie von Hochbergów, właścicieli zamku Książ na Dolnym Śląsku. Centralną postacią jest książę Hans Heinrich XV, który żyje na pograniczu dwóch światów – niemieckiego i polskiego – w okresie burzliwych przemian historycznych. Film ukazuje zarówno rozkwit potęgi rodu, jak i jego upadek w obliczu II wojny światowej oraz zmiany granic po 1945 roku. Bajon wykorzystał prawdziwe wydarzenia historyczne, by opowiedzieć o schyłku arystokracji i narodzinach nowego porządku społecznego, czyniąc z „Magnata” nie tylko sagę rodzinną, ale i metaforę końca pewnej epoki.

Doborowa obsada. Jakie nagrody zdobył film „Magnat”?

Na tle ówczesnego kina „Magnat” wyróżniał się rozmachem realizacyjnym. Zdjęcia kręcono m.in. w zamku Książ, zamku w Pszczynie i w pałacach Dolnego Śląska, które odtworzono z niezwykłą dokładnością. Scenografia, kostiumy i muzyka tworzyły atmosferę porównywalną z hollywoodzkimi superprodukcjami. W filmie wystąpili najwybitniejsi aktorzy tamtego czasu: Janusz Gajos, Jan Nowicki, Olgierd Łukaszewicz, Jerzy Trela, Bogusław Linda, Grażyna Szapołowska i Jan Englert. Każdy z nich stworzył wyrazistą, dramatyczną postać, pokazującą przemianę ludzi uwikłanych w historię i politykę. Bajon zrealizował film, który mimo ograniczeń PRL-owskiej produkcji osiągnął poziom artystyczny porównywalny z zachodnim kinem historycznym.

„Magnat” w momencie premiery w 1987 roku zdobył uznanie krytyków i widzów. Otrzymał Złote Lwy Gdańskie na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku. Dziś jednak rzadko pojawia się w telewizji, a młodsi widzowie często nie wiedzą o jego istnieniu. To niesłusznie zapomniane dzieło pokazuje, że polskie kino potrafiło tworzyć produkcje o epickim rozmachu, emocjonalnej głębi i estetyce godnej seriali pokroju „Rodu Tudorów” czy „Sukcesji”. „Magnat” pozostaje jednym z najambitniejszych filmów epoki PRL, który wyprzedził swoje czasy.