Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Arcydzieło Polki przełożono na 15 języków. Adaptacja to jeden z najlepszych filmów

Arcydzieło Polki przełożono na 15 języków. Adaptacja to jeden z najlepszych filmów

Martyna Zielonka

2 min. czytania

30.10.2025 12:09

Zofia Posmysz to polska pisarka i scenarzystka, która zyskała rozgłos dzięki słuchowisku radiowemu „Pasażerka z kabiny 45”. Na jego motywie krótko później powstał film Andrzeja Munka „Pasażerka” oraz książka o tym samym tytule. Powieść okazała się wielkim sukcesem artystki, a jej treść przetłumaczono na kilkanaście języków.

Z tego artykułu dowiesz się:

O czym opowiada najsłynniejsza powieść pisarki – „Pasażerka”.
Jakie inne utwory znalazły się w dorobku autorki.
Jakie odznaczenie otrzymała słynna pisarka.

Powieść o obozowej rzeczywistości przyniosła jej sławę

Zofia Posmysz urodziła się 23 sierpnia 1923 roku w Krakowie. W czasie II wojny światowej w 1942 roku trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, a następnie – podczas marszu śmierci – została ewakuowana do Ravensbrück i Neustadt-Glewe. Uwolniona w 1945 roku, przeniosła się do Warszawy, gdzie ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Pracę w gazecie „Głos ludu” oraz Polskim Radiu łączyła z wydawaniem własnych utworów. Debiutowała wspomnieniami „Znam katów z Belsen...”, w którym nawiązywała do traumatycznych przeżyć z czasów wojennych.

Test dla znawców literatury. Podejmujesz wyzwanie? Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Do tematyki lagrowej powróciła w latach 50. słuchowiskiem „Pasażerka z kabiny 45”, na podstawie którego później napisała książkę „Pasażerka”. Utwór przetłumaczono na piętnaście języków, a historia w nim opowiedziana poruszyła miliony czytelników. Autorka zdecydowała się bowiem oddać w niej głos niemieckiej nadzorczyni z Auschwitz-Birkenau, lojalnej esesmance, której od czasu do czasu zdarzały się ludzkie reakcje. Jej relację z tamtego okresu możemy oglądać w filmie, zrealizowanym na bazie scenariusza Posmysz. Filmowa „Pasażerka” debiutowała w kinach w 1962 roku. Nad produkcją pracował Andrzej Munk, jednak obraz ukazał się już po jego tragicznej śmierci. Ostateczny kształt kultowemu filmowi nadał Witold Lesiewicz.

„Pasażerka” składa się z dwóch części: współczesnej, w której była nadzorczyni SS Liza na pokładzie transatlantyku dostrzega swoją więźniarkę Martę oraz rozgrywającej się podczas II wojny światowej w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.

Twórczość Zofii Posmysz

Posmysz temat obozów podjęła również w „Wakacjach nad Adriatykiem”, „Chrystusie oświęcimskim” oraz w wywiadzie-rzece „Królestwo za mgłą”, w którym szczegółowo opowiedziała o koszmarze wojennej rzeczywistości, z perspektywy obozowej więźniarki. „Pisarka detalicznie opisuje grozę Auschwitz, nie szczędzi opisów rozlatującej się fizjologii więźniów i sadyzmu obozowych kapo.” – można przeczytać w opisie.

W latach 60. zasłynęła jako autorka scenariuszy. Oprócz wspomnianej „Pasażerki”, miała jeszcze na koncie „Cierpkie głogi” oraz historię zawartą później w filmie „Mały” Juliana Dziedziny. W produkcji wystąpiła plejada polskich gwiazd, na czele z Januszem Gajosem.

Za swoje osiągnięcia Zofia Posmysz została odznaczona najwyższym odznaczeniem państwowym – Orderem Orła Białego. Zmarła 8 sierpnia 2022 roku w hospicjum w Oświęcimiu, krótko przed swoimi 99. urodzinami.

Źródło: Radio ZET/culture.pl/Wikipedia