105. rocznica urodzin wybitnego Polaka. To dzięki niemu powstały te arcydzieła
Choć napisał scenariusze do największych polskich hitów, jego nazwisko kojarzy dziś niewielu kinomanów. Jerzy Stefan Stawiński współpracował z wieloma wybitnymi reżyserami, w tym Wajdą, Munkiem, czy Fordem, realizując dzieła uznawane dziś za arcydzieła polskiej kinematografii. To on jest ojcem sukcesu takich filmów, jak "Kanał", "Zezowate szczęście", czy "Krzyżacy". 1 lipca 2026 roku słynny artysta obchodziłby swoje 105. urodziny.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak wojna wpłynęła na życie Jerzego Stefana Stawińskiego.
- Które filmy polskiej szkoły filmowej współtworzył Stawiński.
- Dlaczego nazywano go "polskim Zavattinim".
- Jakie nagrody zdobył Jerzy Stefan Stawiński za swoje osiągnięcia.
1 lipca 1921 roku przyszedł na świat Jerzy Stefan Stawiński - ceniony prozaik, scenarzysta i reżyser; współtwórca największych sukcesów polskiej szkoły filmowej. Ze względu na bogaty dorobek i ogromny talent, nazywano go nawet "polskim Zavattinim", tym samym porównując do największego scenarzysty filmów włoskiego neorealizmu. Z okazji rocznicy urodzin artysty przypominamy jego zawodową drogę.
Rozwiąż test z arcydzieł polskiego kina. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Polaku, znasz arcydzieła naszego kina? W tym quizie 14/14 to twój obowiązek
Okres wojenny
Stawiński urodził się w Zakręcie, niedaleko Warszawy, jednak to właśnie w stolicy najpierw zdobywał wykształcenie, a potem także pracował. Zanim jednak na dobre wszedł w dorosłość, jego życie odmieniła wojna. Przyszły pisarz, podobnie jak wielu chłopaków w jego wieku, walczył z okupantami, biorąc udział w kampanii wrześniowej, w bitwie pod Zegrzem, starciach na Pradze, czy powstaniu warszawskim. Po upadku zrywu w 1944 roku trafił do niewoli niemieckiej. Kilka miesięcy później zaś zaangażował się w działania Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Do kraju powrócił dopiero w 1947 roku.
Kariera artystyczna
Choć zdecydował się wówczas na studia prawnicze, swoją przyszłość związał z zupełnie innymi dziedzinami. Sławę i uznanie zyskał przede wszystkim jako pisarz i scenarzysta. W jego literackim dorobku znajdziemy kilka powieści poświęconych głównie tematyce wojennej i okresowi okupacji - "Młodego Warszawiaka zapiski z urodzin", "Światło we mgle", czy "Piszczyk". Jeszcze w latach 50. zaczął pisać scenariusze do filmów. Współpracował przy realizacji największych polskich arcydzieł, w tym produkcji Andrzeja Wajdy ("Kanał"), Andrzeja Munka ("Człowiek na torze", "Eroica", "Zezowate szczęście"), Jana Łominickiego ("Akcja pod Arsenałem"), czy Aleksandra Forda ("Krzyżacy"). Sam wyreżyserował zaś m.in. "Rozwodów nie będzie" i "Pingwina".
Za swoje osiągnięcia był wielokrotnie nagradzany i odznaczany. Uhonorowano go m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" i Orłem za osiągnięcia życia. Zmarł 12 czerwca 2010 roku, w wieku 89 lat.
Polacy wybrali 5 najlepszych filmów z PRL. Wcale nie to, co myślisz
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/8ea4d8ab/2499833-179x101-7aba60eb1a.png ""Miś Uszatek"")
![Kobieta z krótkimi włosami w czarnej kurtce, patrzy z zamyśleniem w dal. Czarno-białe zdjęcie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/38b586e6/2500473-179x101-ee76096b38.png "Kadr z filmu "Beata"")
![Mężczyzna z krótkimi włosami, skupioną miną, ubrany w ciemną kurtkę. Tło lekko rozmyte.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/0d0755f6/2501453-179x101-84674b63ec.jpg "Bogusław Linda w "Dekalog VII"")
![Dwie kobiety w historycznych strojach rozmawiają na kanapie w stylu klasycznym.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/08a7f8eb/2502433-179x101-329c120897.jpg ""Quo Vadis" z 1913 roku")
![Kobieta z krótkimi włosami, intensywnym makijażem, błyszczącymi kolczykami.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/3eafbbe2/2502668-179x101-8167f6bb8b.jpg ""Miś"")
