Tę powieść wydano dopiero po 22 latach. Przez cenzurę PRL została „książką-widmo”
Twórcy polskiej kultury w czasach PRL-u nie mieli łatwego zadania. Ich dzieła na każdym kroku kontrolowała cenzura, która decydowała o tym, co może trafić w ręce Polaków. Jedną z powieści, która przez ponad dwie dekady czekała na swój czas, nazywano "książką-widmo".
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym inspirował się autor "książki-widmo".
- Z jakim polskim legendarnym reżyserem współpracował Jerzy Andrzejewski.
- W którym roku opublikowano głośną powieść.
Czym inspirował się twórca "książki-widmo"?
W szarych, trudnych czasach PRL-u, Polacy zmagali się z licznymi trudnościami. Jedną z nich były działania Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Zatrudnieni w nim pracownicy decydowali, jakie książki, filmy, seriale, spektakle, muzyka czy różnorodne publikacje mogą trafić w ręce obywateli. Te, które nie spełniały norm, musiały czekać na swoje pięć minut aż do zmiany ustroju. Jedną z powieści, które nie spotkały się z aprobatą cenzury, była "Miazga" autorstwa Jerzego Andrzejewskiego. Jej autor pracował nad nią w latach 1965-1970. Powieść po raz pierwszy ukazała się w tak zwanym drugim obiegu w 1979 roku. Dwa lata później, już oficjalnie, czytelnicy mogli sięgnąć po ocenzurowaną wersję. "Miazga" w całości ujrzała światło dzienne dopiero w 1992 roku - aż 22 lata po jej napisaniu. Dziesięć lat później edycję krytyczną wydano w serii " Biblioteka Narodowa".
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o klasyki polskiej literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Pomysł na "Miazgę" zrodził się w 1960 roku - Jerzy Andrzejewski, inspirowany "Doktorem Faustusem" Thomasa Manna, planował stworzyć portret współczesnego pisarza, stanowiący częściową autobiografię autora powieści. Początkowo miał to być "Portret", ale po współpracy z Andrzejem Wajdą przy adaptacji "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego, autor zdecydował się osadzić akcję wokół motywu wesela.
Jakie postacie historyczne pojawiają się w "Miazdze"?
Pierwsze fragmenty "Miazgi" ukazały się w "Twórczości” w 1966 roku, wywołując duże zainteresowanie. Później prace nad książką przerwała między innymi kradzież rękopisu, choroba pisarza oraz wydarzenia polityczne marca 1968. Do kontynuacji projektu Andrzejewskiego zmotywował list od młodego polonisty Antoniego Libery, którego autor później sportretował w powieści. Ostateczna wersja "Miazgi" została ukończona w 1970 roku.
Akcja powieści rozgrywa się podczas wesela pary warszawskich aktorów, Moniki Panek i Konrada Kellera, w pałacu w Jabłonnie. Głównym bohaterem jest Adam Nagórski, pisarz i alter ego autora, będący świadkiem pana młodego. Wśród gości spotykają się dwa światy, artystyczny i polityczny, a w bohaterach można rozpoznać realne postacie z życia kulturalnego PRL, między innymi Andrzeja Wajdę, Zbigniewa Cybulskiego i Kazimierza Dejmka.
"Miazga" łączy elementy prozy, dziennika i eseju, a jej otwarta struktura sprawia, że bywa uznawana za jedną z pierwszych polskich powieści postmodernistycznych. W momencie wydania była odbierana jako dzieło przełomowe – krytycy określali ją mianem "kamienia milowego” i "arcydzieła”, choć po latach uznawano, że „rozminęła się ze swoim czasem”. Pełna wersja książki z 1992 roku została uznana za ważny punkt w historii polskiej prozy współczesnej.
Głośna powieść 'Miazga' została opublikowana w 1979 roku w drugim obiegu, a jej pełna wersja ukazała się dopiero w 1992 roku, przesuwając granice polskiej prozy!
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/12/9642440c/2497763-179x101-1f7dd0a980.png ""Boża podszewka"")
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/b678a682/2502413-179x101-13276c3380.jpg ""Zombie" The Cranberries")
