Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Kontrowersyjny autor i laureat Nagrody Nobla. Jego książka to manifest „wolnej miłości"

Kontrowersyjny autor i laureat Nagrody Nobla. Jego książka to manifest „wolnej miłości"

Kacper Jedynak

2 min. czytania

22.07.2026 12:29

Bertrand Russell zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych filozofów i logików XX wieku. Jednak równie głośno było o jego odważnych poglądach na moralność i życie społeczne. Literacką Nagrodę Nobla otrzymał za swoją twórczość, choć sam uważał, że kluczową rolę odegrała jego książka, która wywołała międzynarodową debatę.

Mężczyzna w eleganckim garniturze trzyma w ręku długą fajkę. Tło rozmyte, monochromatyczne.

Z tego artykułu dowiesz się:

Dlaczego Bertrand Russell otrzymał Literacką Nagrodę Nobla.
Jakie poglądy przedstawił w książce „Małżeństwo i moralność”.
Z jakich powodów jego działalność wywoływała liczne kontrowersje.

Redakcja poleca

To będzie jej ostatnia taka powieść. Noblistka nie ma wątpliwości

Bertrand Russell otrzymał Literacką Nagrodę Nobla. Co głosił w swojej powieści?

Bertrand Russell był brytyjskim filozofem, logikiem, matematykiem, historykiem i pisarzem, uznawanym za jedną z najwybitniejszych postaci intelektualnych XX wieku. Jego działalność naukowa i publicystyczna wywarła ogromny wpływ na rozwój współczesnej filozofii oraz wielu innych dziedzin wiedzy. Uznawano go również za jednego z najwybitniejszych logików ubiegłego stulecia. Jego prace odegrały istotną rolę w rozwoju m.in. matematyki, logiki, informatyki, lingwistyki, sztucznej inteligencji.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Kartkówka z lektur. Ile pamiętasz ze szkoły? Tylko Polacy zgarną w quizie 100%

1/10 Kto jest autorem „Pana Tadeusza”?

Juliusz Słowacki

Adam Mickiewicz

Henryk Sienkiewicz

W 1950 roku Bertrand Russell został uhonorowany Literacką Nagrodą Nobla za różnorodne i znaczące dzieła, w których bronił ideałów humanitarnych oraz wolności myśli. Sam twierdził jednak, że wyróżnienie zawdzięcza przede wszystkim książce „Małżeństwo i moralność”. Publikacja wywołała szeroką dyskusję, ponieważ autor opowiedział się w niej za większą swobodą seksualną i koncepcją „wolnej miłości”. Russell uważał, że trwałe, monogamiczne małżeństwo pozostaje wartościowym ideałem, jednak nie każdy człowiek jest predysponowany do życia w takim związku. Poglądy przedstawione w książce wzbudzały liczne kontrowersje i spotykały się zarówno z uznaniem, jak i ostrą krytyką.

Redakcja poleca

Kobieta z brązowymi włosami i dużymi złotymi kolczykami, uśmiechająca się do kamery.

Pół miliarda sprzedanych książek i gigantyczny majątek. Mówili o niej „królowa kiczu"

Mężczyzna z siwą brodą i okularami, w czarnym garniturze i pomarańczowej koszuli.

Kontrowersyjny autor bestsellerów kończy 79 lat. Co roku jest faworytem do Nobla

Mężczyzna z jasnymi włosami, niebieskimi oczami, poważnym wyrazem twarzy.

Powieść podzieliła czytelników, ale film to produkcja wszech czasów. 7 Oscarów

Jego poglądy wielokrotnie wywoływały głośne kontrowersje

Russell był zwolennikiem socjalizmu, a w kwestiach religijnych określał się jako agnostyk, choć z powodów praktycznych często przedstawiał się jako ateista. Otwarcie krytykował chrześcijaństwo, czego najbardziej znanym przykładem był esej „Dlaczego nie jestem chrześcijaninem”. Zasłynął również jako pacyfista i przeciwnik wojny. Za działalność antywojenną podczas I wojny światowej został skazany na karę więzienia i przez około pięć miesięcy przebywał w londyńskim zakładzie.

Kontrowersje towarzyszyły również jego karierze akademickiej w Stanach Zjednoczonych. Gdy miał objąć stanowisko wykładowcy filozofii w City College of New York, przeciwko jego nominacji wystąpili przedstawiciele Kościoła Episkopalnego. Postępowanie sądowe zakończyło się orzeczeniem, że Russell jest moralnie niezdatny do nauczania filozofii. W jego obronie publicznie wystąpił Albert Einstein, podkreślając, że wybitne jednostki często spotykają się z oporem ze strony przeciwników.