Został zakazany w USA. Nowa wersja to jeden z najsławniejszych filmów w historii
“Scarface” (pol. “Człowiek z blizną”) to jeden z tych filmów, które obejrzał chyba każdy, a jeśli nie obejrzał, to widział kadry z niego pochodzące lub o nim słyszał. Ewentualnie jest jeszcze niemowlęciem, dla którego obrazy spod ręki Briana De Palmy nie są jeszcze najlepszą treścią. Niewiele osób jednak wie, że film z 1983 roku powstał na gruntach usypanych przez produkcję z lat 30. o tym samym tytule.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak w USA cenzurowano filmy.
- Kiedy powstał pierwszy “Scarface”.
- Czy zachował się nieocenzurowany oryginał tej produkcji.
Cenzura w amerykańskim kinie
Polska kinematografia doskonale zna temat cenzury. Wielokrotnie opowiadaliśmy na naszej stronie o historiach filmów z PRL-u, które albo czekały lata na premierę, albo były całkowicie zmieniane pod dyktando cenzorów, albo nie zostały w ogóle dokończone. Ameryka przy naszej polskiej filmowej przeszłości sprawia wrażenie krainy wolności, bo gdy u nas twórcy musieli porzucić marzenia i dostosowywać się do trudnych realiów, Amerykanie podbijali świat swoimi produkcjami ze “złotej ery Hollywood”. Dlatego wielu dziwi fakt, że i USA ma na swoim koncie przykry wątek z cenzurą.
Pytamy o największe amerykańskie hity. Myślisz, że je znasz? Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem.
Quiz: Kochasz kino? Ten quiz z amerykańskich filmów to będzie dla ciebie pestka
Jednym z jej przykładów jest film “Scarface” i nie, nie ten od Briana De Palmy z Al Pacino w roli głównej, bo przed tym kultowym dziś hitem powstał inny “Scarface”, a dokładnie “Scarface: The Shame of the Nation” (pol. “Scarface: Wstyd narodu”), choć tym drugim tytułem mało kto się posługiwał, bo był wymyślony przez cenzorów.
Film jest wyreżyserowany przez Howarda Hawksa i wyprodukowany przez Hawksa oraz Howarda Hughesa. Scenariusz do tej produkcji napisał Ben Hecht, podobno pierwsza jego wersja powstała w 11 dni od momentu, gdy dowiedział się, że jest plan na film o tematyce gangsterskiej. Produkcja luźno opiera się na książce Armitage'a Traila pod tytułem “Scarface”, a cała opowieść inspirowana jest życiorysem Al Capone.
Film swoją premierę miał w 1932 roku, dwa lata przed wprowadzeniem na amerykański rynek filmowy cenzury znanej jako Kodeks Haysa. Środowiska konserwatywne były przekonane, że filmy mogą prowadzić do demoralizacji społeczeństwa. Zakazane więc były sceny przedstawiające przestępstwa, zbrodnie, erotyzm, nawet scena pocałunku w policzek mogła być ryzykowna, jeśli w grę wchodziły pewne moralne wątpliwości. Ba, nie można było nawet pokazywać w filmie łazienki, by nie zniesmaczyć wrażliwszej części widowni.
Tak zmienili pierwszego “Scarface”
Choć kodeks wprowadzono w życie w 1934 roku, wcześniej wyznaczeni do tego decydenci sprawowali nieformalną pieczę nad dobrą kondycją sumień amerykańskich widzów. Od początku lat 30. ograniczano dystrybucję ryzykownych filmów, “sugerowano” wprowadzanie zmian, gdy sceny były zbyt “demoralizujące”. A takie właśnie były w pierwszym “Scarface”, bo co tu dużo mówić, w końcu to film o gangsterach, więc próżno szukać w tego typu produkcji elementów wspierających postawę kręgosłupa moralnego.
Cenzorzy postanowili więc nadać filmowi wymiar bardziej dydaktyczny. Wymusili na twórcach zamieszczenie prologu, w którym gangsterzy zostaną wyraźnie potępieni oraz zmianę końca filmu, tak, by główny bohater dostał nauczkę za swoją działalność.
Z racji tego, że oficjalnie żaden kodeks cenzorski jeszcze nie obowiązywał, organizowano w mniejszej lub większej tajemnicy pokazy filmu z oryginalnym zakończeniem. “Scarface” z 1932 roku ma to szczęście, że zachowały się i taśmy zawierające ograniczenia, i taśmy pokazujące pierwotną wersję filmu. Dziś w dystrybucji dostępna jest ta druga, ale obejrzenie alternatywnego zakończenia w dobie internetu jest również możliwe.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia/IMDB
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/db672bd5/2506103-179x101-d05d83bd3d.png ""Noce i dnie"")
