Za granicą pokochali ten film, wielu Polaków wciąż nie zna. „Jest to arcydzieło”
To fabularny debiut Witolda Leszczyńskiego i jeden z najbardziej cenionych polskich filmów XX wieku. „Żywot Mateusza”, bo o tym tytule mowa, w latach 60. skradł serca krytyków, którzy z miejsca okrzyknęli go arcydziełem. Produkcja zyskała uznanie również za granicą, zdobywając wiele prestiżowych nagród, w tym statuetkę na MFF dla Młodzieży w Cannes. O czym opowiada dzieło, które rozsławiło m.in. Franciszka Pieczkę?
!["Żywot Mateusza"](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/25/c428fa53/861541-420x239-04d756886b.webp ""Żywot Mateusza"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- O czym opowiada film „Żywot Mateusza”?
- Kto zagrał w produkcji Witolda Leszczyńskiego?
- Jakie nagrody otrzymał ten obraz?
„Żywot Mateusza”. Fabuła filmu, obsada
„Żywot Mateusza”, nazywany przez recenzentów poetycką przypowieścią, łączącą w sobie motywy fabularne z elementami baśni i bajki, jest adaptacją powieści norweskiego pisarza Tarjei Vesaasa „Ptaki”.
Bohaterem jest Mateusz - człowiek nadwrażliwy, o duszy dziecka, przez otoczenie uznawany za półgłówka, żyjący w harmonii z otaczającą go przyrodą. Razem z siostrą Olgą zamieszkuje samotną chatę wśród lasów i jezior - gdzieś na północy Europy. Gdzieś to znaczy wszędzie, gdzie na brzegach jezior stoją stare sosnowe lasy i rosną brzozy. Tę niekonkretność miejsca należy uznać za zabieg zamierzony - reżyser bowiem chciał uniknąć imitowania norweskich realiów. Spokojne, niemal sielankowe życie Mateusza ma jednak zostać przerwane - coś ma się wydarzyć. Otaczająca go przyroda ostrzega o zbliżającym się nieszczęściu - jego przyjaciel "wielki ptak" zostaje zastrzelony, drzewo noszące jego imię powala piorun, nawiedzają go senne koszmary. Olga odnajduje w końcu "swojego" mężczyznę i sprowadza go do chaty nad jeziorem. Mateusz w domu siostry czuje się coraz bardziej zbędny, przeczuwa zbliżające się osamotnienie, którego zawsze się obawiał. Postanawia rozstać się ze światem ludzi, do którego nigdy nie należał. Wybiera śmierć samobójczą, jako ucieczkę przed grożącą mu samotnością - czytamy w opisie filmu na stronie Filmpolski.pl.
Quiz: One były ikonami kina PRL. Dziś młodzież już nie pozna ich na zdjęciach [Quiz]
W głównego bohatera wcielił się fenomenalny Franciszek Pieczka. Wielu krytyków uważa, że rola Mateusza była jedną z najlepszych w całej, trwającej kilka dekad, karierze aktora. Poza cenionym artystą na ekranach oglądamy także m.in.:
- Annę Milewską (Olga)
- Wirgiliusza Grynia (Jan)
- Aleksandra Fogiela (gospodarz)
- Hannę Skarżankę (gospodyni)
- Małgorzatę Braunek (Anna)
- Marię Janiec (Ewa)
Film Leszczyńskiego podbił serca krytyków
Produkcja debiutowała na ekranach w 1968 roku, wywołując entuzjazm zarówno polskiej, jak i zagranicznej krytyki. „Czy film Witolda Leszczyńskiego trzeba traktować jako jakieś signum, czy ma z niego wyniknąć jakiś nowy styl, temat, motyw kinematografii polskiej? Czy też jest to fenomen bez następstw? Nie wiem, przyszłość pokaże. Wiem natomiast, że jest to arcydzieło” – pisał Konrad Eberhardt w recenzji dla „Filmu”.
Film z łagodnością i czułością oddaje całą poezję tej smutnej i sympatycznej istoty zagubionej w naszym współczesnym świecie
Pochwały recenzentów przełożyły się także na liczne nagrody. Produkcja była nagradzana na zagranicznych festiwalach filmowych (w Chicago, Valladolid, Kolombo, Adelaide-Auckland oraz na MFF dla Młodzieży w Cannes), a także otrzymała nagrodę im. Andrzeja Munka i Złotą Kaczkę w plebiscycie czasopisma „Film”.
Źródło: Radio ZET/Film Polski/Interia Film/Wikipedia
![Kristen Bell w serialu](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/22/b6c9a129/2506983-179x101-110aea322b.png "Kristen Bell w serialu "Nikt tego nie chce"")
