Arcydzieło przeszło do historii. Oto pierwszy polski film zgłoszony do Oscara
To jeden z najwybitniejszych i najbardziej wstrząsających filmów Andrzeja Wajdy. Słynny "Kanał" to nie tylko arcydzieło rodzimego kina, ale również pierwszy film, który Polska zgłosiła do Oscara.
!["Kanał"](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/24/7c0a6bf5/820016-420x240-d98ad634cc.webp ""Kanał"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- Film "Kanał" to jeden z najważniejszych filmów w dorobku Andrzeja Wajdy
- Polska zgłosiła film do Oscara. Nie otrzymał on nawet nominacji
- O czym opowiada "Kanał"? Gdzie można go zobaczyć?
"Kanał" Andrzeja Wajdy arcydziełem polskiej kinematografii
"Kanał" to polski film wojenny oparty na opowiadaniu o tym samym tytule autorstwa Jerzego Stefana Stawińskiego z 1956 roku. Początkowo Tadeusz Konwicki, kierownik Zespołu Filmowego "Kadr" chciał powierzyć jego nakręcenie Andrzejowi Munkowi, jednak ten nie przyjął propozycji. Realizacji podjął się więc Andrzej Wajda wraz z asystentem Kazimierzem Kutzem, a do ekipy dołączono też Janusza Morgensterna.
Jak dobrze znasz kultowe polskie filmy Andrzeja Wajdy? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.
Quiz: Quiz. Tak Andrzej Wajda pokazywał PRL. Rozpoznasz film mistrza po kadrze?
Wajda film kręcił po części w Warszawie na Powiślu i Mokotowie, ale filmowcy nie mieli technicznych możliwości kręcić w kanałach. Na potrzeby filmu w studiu w Łodzi wybudowano atrapę kanałów, które wypełniono wodą i szlamem. Ponadto film kręcono w Lublinie i na wyspie Wolin. W obsadzie znaleźli się:
- Tadeusz Janczar
- Teresa Iżewska
- Wieńczysław Gliński
- Stanisław Mikulski
- Emil Karewicz
- Zofia Lindorfówna
- Jan Englert
- Władysław Scheybal.
Wajda i pierwszy kandydat do Oscara. Kto w tamtym roku wygrał statuetkę?
"Kanał" w Polsce obejrzało ponad 4,2 miliona widzów. Film wyświetlany był też w 24 innych krajach. Mimo to przyjęto go chłodno. Krytykował go m.in. Władysław Bartoszewski. Dziennikarze źle oceniali sposób pokazania powstańców i brak szacunku dla ich poświecenia. Pojawiły się tez opinie, które broniły twórcy.
Najlepiej film przyjęto poza granicami Polski. Obraz zgłoszono na Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes. Otrzymał tam nawet nagrodę specjalną jury. Był też chwalony przez zagraniczną prasę. "Kanał" był pierwszym polskim filmem, który zgłoszono do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.
Ostatecznie nie został doceniony i nie zdobył nawet nominacji. W 1957 statuetkę otrzymał obraz "Noce Cabirii" w reżyserii Federico Felliniego. Filmy Wajdy w kolejnych latach były zgłaszane do Oscara wielokrotnie. Cztery razy zdobywały nominację ("Ziemia obiecana", "Panny z Wilka", "Człowiek z żelaza", "Katyń").
O czym jest film "Kanał"?
W "Kanale" śledzimy historię plutonu Armii Krajowej podczas 56. dnia powstania Warszawskiego. W obliczu zbliżającej się klęski powstania żołnierze próbują ewakuować się ściekami z Mokotowa do Śródmieścia. Niedobitkami dowodzi porucznik Zadra. Gdy powstańcy dowiadują się, że powstanie upada, mają dwa wyjscia - walczyć do upadłego lub uciec ze strefy walki.
Pytania i odpowiedzi dotyczące Andrzeja Wajdy
Czy Andrzej Wajda dostał Oscara?
Tak, Andrzej Wajda dostał Oscara. W 2000 roku wręczono mu Oscara za całokształt twórczości.
Czy Andrzej Wajda brał udział w Powstaniu Warszawskim?
Nie, Andrzej Wajda nie brał udziału w Powstaniu Warszawskim. W trakcie wojny mieszkał m.in. w Krakowie, a 1942 roku wstąpił do Armii Krajowej, gdzie był łącznikiem w Radomiu.
Jaki był pierwszy film Andrzeja Wajdy?
Andrzej Wajda debiutował etiudami szkolnymi "Złym chłopcem", "Ceramiką iłżecką" oraz "Kiedy ty śpisz". Pełnometrażowy debiut reżysera to film "Pokolenie" z 1954 roku.
Jaki był ostatni film Andrzeja Wajdy?
Ostatni film Andrzeja Wajdy to "Powidoki" z 2016 roku. Ogólnopolską premierę obraz miał w styczniu 2017 roku. W roli głównej wystąpił w nim Bogusław Linda.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmpolski.pl/Filmweb
![Kobieta w eleganckiej biżuterii, uśmiechająca się na tle publiczności na czerwonym dywanie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/7fb4c320/2505358-179x101-6eaab13dc7.png "Film Kasi Smutniak zachwycił włoskich krytyków. "Trafia prosto do serca"")
![Kobieta z uśmiechem ma jasne włosy i niebieskie oczy, rozmawia w przyjaznej atmosferze.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/e34ca95c/2504563-179x101-8e53c937c1.jpg "Elizabeth Holmes w dokumencie "Zobaczysz wszystko"")
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/5c55e099/2504623-179x101-396bef3e12.png ""Detektyw"")
