Ten cytat z hitu PRL zapisał się w historii. Szok, że to przeszło przez cenzurę
W jednej ze scen filmu „Vabank” pada zaskakujący cytat, który do dziś elektryzuje widzów i krytyków. Mimo ostrej cenzury PRL, zdanie można usłyszeć w produkcji. Jak to możliwe, że tak śmiała satyra na władzę nie została wycięta?
![Kadr z filmu "Vabank"](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/25/f73490f9/837951-420x237-a7ed82d613.webp "Kadr z filmu "Vabank"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego kultowy cytat z filmu „Vabank” mógł zostać uznany za niebezpieczny w czasach PRL.
- W jaki sposób twórcom udało się ominąć cenzurę i przemycić krytykę władzy.
- Dlaczego ta wypowiedź filmowa miała charakter wieloznaczny.
Ten cytat przeszedł do historii polskiej kinematografii
„Vabank” to klasyk polskiego kina. Film, który do dziś bawi, intryguje i zapada w pamięć. To polska komedia kryminalna retro w reżyserii Juliusza Machulskiego z 1981 roku, będąca jego pełnometrażowym debiutem fabularnym. W jednej z najbardziej przewrotnych scen główny bohater, Henryk Kwinto, wypowiada pewne słowa.
Zamiast kraść jako dyrektor, fabrykant, sekretarz czy inny prezes, lepiej już kraść par excellence jako złodziej. Tak jest chyba uczciwiej
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o kultowe filmy PRL. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Poznasz kultowy film z PRL po kadrze? Młodzież przegra na 4. Pytaniu
Ten ironiczny komentarz perfekcyjnie oddaje ducha filmu: mistrzowskie połączenie humoru i krytyki społecznej. W okresie PRL‑u, kiedy oficjalna propaganda gloryfikowała klasę dyrektorską, fabrykantów czy sekretarzy, pokazanie, że złodziejaszek może być postrzegany jako bardziej uczciwy niż przedstawiciel władzy, było ryzykownym posunięciem.
Jak to możliwe, że takie zdanie przeszło przez cenzurę?
Ciekawe, że taki dialog zdołał przedostać się przez cenzorskie oko. Jak to możliwe? Po pierwsze, akcja filmu została osadzona w okresie międzywojennym, w 1934 roku, co umożliwiło reżyserowi Juliuszowi Machulskiemu umieszczenie satyrycznych aluzji w nieoczywistej przestrzeni historycznej. Po drugie, film miał charakter lekkiej komedii sensacyjnej, a cenzorom często trudniej dostrzec ukryte przesłania właśnie w „rozrywkowym” gatunku. Dzięki temu „Vabank” został przyjęty przez władze, krytykę i publiczność niemal jednogłośnie.
Zdaniem Piotra Zwierzchowskiego, filmoznawcę, wypowiedź ta miała charakter wieloznaczny – z jednej strony odnosiła się do trudnej sytuacji społeczno-gospodarczej Polski międzywojennej, z drugiej zaś stanowiła czytelne nawiązanie do czasów Edwarda Gierka. Szczególnie słowo „sekretarz” przywodziło na myśl działaczy PZPR, co nadawało dialogowi wyraźny polityczny kontekst. Cytat trafnie oddawał również nastroje społeczne dotyczące powszechnie odczuwanej korupcji i nieudolności ludzi sprawujących władzę.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia/Akademia Polskiego Filmu
![Kadr z filmu](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/f3a3bb4a/2500348-179x101-fe3f71aaeb.png "Kadr z filmu "Godzilla"")
