Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
O tym hicie PRL prawie nikt dziś nie pamięta. Pokazali „polskie piekło”

O tym hicie PRL prawie nikt dziś nie pamięta. Pokazali „polskie piekło”

Martyna Zielonka

2 min. czytania

06.09.2025 17:08

Film „Milioner” debiutował na ekranach w 1977 roku, wywołując spore poruszenie wśród widzów i krytyków. Choć produkcja zebrała mieszane recenzje, wszyscy zachwycali się kreacją Janusza Gajosa, który wcielił się w tytułowego bohatera. Film zyskał sławę także dzięki tematyce, która w założeniu twórców miała ilustrować zjawisko społeczne określane mianem „polskiego piekła”. O czym zatem opowiada ten hit PRL?

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie zjawisko określano mianem „polskiego piekła”.
O czym opowiada film „Milioner”.
Kto wystąpił w produkcji Sylwestra Szyszki.

„Milioner”. Czym jest „polskie piekło”? Fabuła filmu

„Milioner” to trzeci pełnometrażowy film Sylwestra Szyszki. Produkcja, podobnie jak pozostałe dzieła artysty, nawiązuje do tematyki wiejskiej, ale rozgrywa się w czasach współczesnych. Jak zapewniał reżyser, nie jest to jednak film o wsi, a wiejskie realia stanowią tu jedynie tło uwydatniające centralny konflikt filmu. Celem Szyszki było ukazanie poprzez zderzenie racji jednostki i ogółu - pewnych złych cech narodowej mentalności. „’Milioner’ miał być - w założeniach twórców - ilustracją zjawiska społecznego określanego mianem ‘polskiego piekła’” – czytamy na stronie filmpolski.pl.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o kultowe filmy PRL. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Poznasz kultowy film z PRL po kadrze? Młodzież przegra na 4. Pytaniu

1/15 Z którego filmu pochodzi ten kadr?

"Polowanie na muchy"

"Konsul"

"Kochaj albo rzuć"

Głównym bohaterem filmu jest chłoporobotnik Józef Mikuła. Mężczyzna prowadzi z matką małe gospodarstwo oraz pracuje jako kierowca ciężarówki w pobliskiej cementowni. Pewnego dnia typuje w totolotku wygrywające numery i zgarnia główną nagrodę – milion złotych. Sensacyjna wieść szybko się rozchodzi. Józek inwestuje w gospodarstwo, do wiejskiej klubokawiarni kupuje kolorowy telewizor i z dnia na dzień porzuca pracę kierowcy. Wszystkie te działania nie podobają się mieszkańcom miejscowości, których nagłe bogactwo sąsiada kłuje w oczy. Sytuację pogarsza jeszcze zachowanie narzeczonej Józka, która zaczyna jawnie obnosić się z bogactwem. Na wsi zaczyna narastać konflikt…

Plejada gwiazd w kultowym filmie Szyszki

W głównego bohatera brawurowo wcielił się Janusz Gajos, który za swoją kreację otrzymał nagrodę na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku. Na ekranach możemy podziwiać także m.in. Jadwigę Andrzejewską (matka Józka) i Zdzisława Maklakiewicza (Stasio). Dla obojga udział w produkcji był jednym z ostatnich w karierze. Aktorzy odeszli niespełna miesiąc po premierze obrazu. W pozostałych rolach oglądamy:

Ewę Ziętek - Zośka, żona Józka
Elżbietę Jasińską – Jadźka, siostra Zośki
Wandę Neumann – Kasia Banachowa, koleżanka Zośki
Tadeusza Teodorczyka – Walczak, sąsiad Józefa
Henryka Hunko – Grochowski, gość na weselu Józefa i Zośki
Jana Pawła Kruka – Wiktor, mąż Jadźki
Zbigniewa Lesienia – kolega Józefa
Janusza Kłosińskiego – kierownik cementowni

Słynna produkcja w latach 70. podzieliła krytyków. Jedni zarzucali twórcom przekłamania w ukazywaniu obrazu społeczności wiejskiej (obsesyjna zawiść chłopów, grubiańskie zachowania), inni zaś brali te cechy produkcji za atut i chwalili odwagę Szyszki, doceniając szczerość i wiarygodność filmu.

Źródło: Radio ZET/Film Polski/Wikipedia