Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Jego książki biły rekordy popularności. „Był Polakiem z wyboru”

Jego książki biły rekordy popularności. „Był Polakiem z wyboru”

Martyna Zielonka

2 min. czytania

12.09.2025 12:25

Maciej Słomczyński był jednym z najbardziej poczytnych polskich pisarzy XX wieku, twórcą bestsellerowych powieści kryminalnych i sensacyjnych, a także autorem kilku scenariuszy. Wielu czytelników może jednak nie kojarzyć tego nazwiska, bo artysta posługiwał się pseudonimami – Joe Alex i Kazimierz Kwaśniewski. Mało kto wie także, że w jego żyłach nie płynęła ani kropla polskiej krwi…

Z tego artykułu dowiesz się:

W jakiej rodzinie dorastał Maciej Słomczyński.
Jakie tytuły znajdują się w dorobku literackim pisarza.
Które utwory artysty zekranizowano.

Był synem Amerykanina i Angielki

Słomczyński przyszedł na świat 10 kwietnia 1920 roku w Warszawie jako syn amerykańskiego reżysera i producenta filmowego Meriana C. Coopera i Marjorie Crosby, Angielki. Swoje nazwisko zawdzięcza Aleksandrowi Słomczyńskiemu, mężczyźnie, za którego wyszła jego matka tuż po tym, gdy rozstała się z Cooperem i zdecydowała na stałe osiąść w Polsce. „Był Polakiem z wyboru” – można przeczytać pod reportażem, opowiadającym o życiu artysty ( film można obejrzeć w TVP VOD). Słomczyński, już jako dorosły mężczyzna, nigdy nie zdecydował się wyemigrować na stałe za granicę i to właśnie z ojczyzną ojczyma związał swoją przyszłość.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o klasykę polskiej literatury. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Przyszły pisarz aktywnie walczył o wyzwolenie kraju podczas II wojny światowej. Był członkiem podziemia, więźniem Pawiaka, a potem także obozu pracy. W kolejnych latach na krótko wstąpił do armii USA, jednak ostatecznie podjął decyzję o powrocie do Polski, gdzie rozpoczął karierę literacką. Choć ukrywał swoją tożsamość, padł ofiarą donosów, przez które zainteresował się nim UB. Przez kilka lat był inwigilowany jako prawdopodobny angielski szpieg, a kiedy bezpieka wkroczyła w jego życie, na krótko podjął współpracę jakoTW „Włodek”. Aby zerwać kontakt, zdecydował się przeprowadzić do Gdańska. Nigdy więcej nie dał się zwerbować jako tajny współpracownik. Swoje doświadczenia opisał w książce rozliczeniowej „Cassiopeia”, w której opowiadając o losach pisarza uwikłanego we współpracę z systemem, przedstawił szczegółowo metody działania UB. Minipowieść, ze względów politycznych, nie została wówczas wydana.

Autor bestsellerowych kryminałów

Słomczyński skupił się więc na pracy tłumacza (jako jedyna osoba na świecie przetłumaczył wszystkie dzieła Williama Szekspira) i kontynuował karierę literacką, tym razem pisząc głównie powieści kryminalne i sensacyjne. Podczas trwającej kilka dekad kariery tylko kilkukrotnie publikował pod swoim nazwiskiem. Najpoczytniejsze książki – „Jesteś tylko diabłem”, „Powiem wam, jak zginął”, czy „Cichym ścigałam go lotem” podpisał jako Joe Alex. Część swoich utworów, jak „Zbrodniarz i panna” oraz „Gdzie jest trzeci król” sygnował nazwiskiem Kazimierz Kwaśniewski. Pisząc scenariusze do filmowych adaptacji swoich książek wrócił do pierwszego pseudonimu.

Fot.

Kryminały Joe Alexa zostały przetłumaczone na 13 języków: białoruski, bułgarski, czeski, litewski, łotewski, niemiecki, rosyjski, rumuński, serbsko-chorwacki, słowacki, słoweński, ukraiński i węgierski. On sam był członkiem wielu prestiżowych stowarzyszeń, w tym Irish Institute, PEN Clubu i Rotary Club. W latach 70. założył James Joyce Foundation. Zmarł 20 marca 1998 roku w Krakowie.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/vod.tvp.pl