Ikona kina PRL kończy 82 lata. Nie każdy wie, jak ma naprawdę na imię

Gdzie zadebiutował wybitny polski aktor?

Polacy kochają tego wybitnego aktora, choć nie każdy wie, jak się nazywa. Jan Peszek, a właściwie Henryk Jan Peszek, należy do grona tych artystów, których obecność w polskiej kulturze jest jednocześnie oczywista i trudna do jednoznacznego zdefiniowania. Aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser oraz pedagog, od dekad pozostaje jedną z najważniejszych postaci polskiej sceny. Urodził się 13 lutego 1944 roku w Szreńsku, jednak dzieciństwo i młodość spędził w Andrychowie oraz Zieluniu. Dorastał w wielodzietnej rodzinie jako najstarszy z rodzeństwa. W 1966 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Krakowie - moment ten stał się początkiem drogi, która szybko zaprowadziła go na najważniejsze sceny teatralne w kraju.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o aktorów z czasów PRL-u. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Poznasz aktorów po kadrze? Dzieci PRL komplet punktów zdobędą w mgnieniu oka

1/15 Aktor ze zdjęcia to oczywiście

Roman Wilhelmi

Zbigniew Cybulski

Bohdan Łazuka

Dalej

W 1966 roku, zaraz po ukończeniu studiów, Jan Peszek zadebiutował na deskach Teatru Polskiego we Wrocławiu. W kolejnych latach jego kariera rozwijała się niezwykle intensywnie - Peszek współpracował z Teatrem Nowym w Łodzi, Starym Teatrem w Krakowie, a także z warszawskimi Teatrem Narodowym i Teatrem Rozmaitości. Przez ponad trzy dekady był związany z awangardowym Zespołem MW 2, co ukształtowało jego artystyczną wrażliwość i otwartość na eksperyment

Redakcja poleca

Władze PRL zakazały tego filmu na lata. Niektórzy Polacy do dziś nie widzieli

Ten odcinek „M jak miłość” oglądało ponad 8 mln Polaków. Każdy to pamięta do dziś

Nawet w USA cenzorzy nie mieli litości. Dziś uważa się ten film za arcydzieło

Jakimi rolami Jan Peszek zapisał się na kartach polskiej historii?

Na scenie teatralnej Jan Peszek pracował z najwybitniejszymi reżyserami polskiego teatru - od Jerzego Jarockiego i Kazimierza Dejmka, przez Krystiana Lupę, po Grzegorza Jarzynę i Michała Zadarę. Jego role wielokrotnie wymykały się prostym klasyfikacjom, łącząc intensywność, groteskę i intelektualny niepokój. W sezonie 1986/1987 został uhonorowany Nagrodą im. Aleksandra Zelwerowicza za wybitne kreacje teatralne, które na trwałe zapisały się w historii polskiej sceny.

Równolegle rozwijał karierę filmową. Choć na ekranie zadebiutował już w 1969 roku w "Znakach na drodze", regularnie zaczął pojawiać się w kinie dopiero na początku lat 80. Od tego czasu zagrał w kilkudziesięciu filmach, współtworząc dzieła uznanych reżyserów. W jego dorobku znajdują się role w takich produkcjach jak "Był jazz", "Ferdydurke", "Śmierć jak kromka chleba", "Ucieczka z kina 'Wolność'”, "Darmozjad polski" czy "Polskie gówno". Z powodzeniem poruszał się także w świecie seriali, pozostając aktywnym aktorem aż po najnowsze realizacje z lat 2024–2025. W życiu prywatnym jest ojcem Marii Peszek - aktorki i piosenkarki - oraz aktora Błażeja Peszka.

Czym poza aktorstwem zajmuje się Jan Peszek?

Jan Peszek nie ogranicza się wyłącznie do występów w filmach i serialach. Polski gwiazdor jest również cenionym aktorem dubbingowym. Jego głosem mówiły takie postacie jak książę Jan w "Robin Hoodzie", Syriusz Black w serii "Harry Potter", Mistrz Shifu w "Kung Fu Pandzie", Bagheera w "Księdze dżungli" czy Kot z "Alicji w Krainie Czarów". Ojciec Marii Peszek realizuje się również muzycznie. Artysta współpracował z zespołem Voo Voo, nagrywając między innymi albumy "Płyta z muzyką", "Muzyka ze słowami" oraz "Honor jest wasz. Solidarni".

Istotnym, choć często mniej eksponowanym obszarem jego działalności była praca radiowa. Peszek użyczał głosu literaturze - czytał powieści i wspomnienia, nadając im charakterystyczną, niepodrabialną interpretację. Równie ważna była dla niego pedagogika. Jako profesor Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie przez lata kształcił kolejne pokolenia aktorów, przekazując im nie tylko warsztat, ale też etos pracy artystycznej.

Za swoją działalność artystyczną i wkład w kulturę Jan Peszek został wielokrotnie nagrodzony. Aktor otrzymał między innymi Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Nagrodę im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Gwiazdor PRL-u pełnił również funkcję ArtPrezydenta Interdyscyplinarnego Festiwalu Sztuk Miasto Gwiazd w Żyrardowie w latach 2015–2016.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia