Film kultowy, polskie arcydzieło. W USA pokochali tę produkcję
Nieco dziś zapomniany film Krzysztofa Zanussiego podbił serca nie tylko polskich widzów i krytyków, ale i samego Martina Scorsese. Wybitny amerykański reżyser zamieścił tę produkcję na liście polskich arcydzieł i zorganizował festiwal, podczas którego m.in. ten obraz został pokazany w amerykańskich kinach. „Ewenement” – pisali o „Iluminacji” krytycy.
!["Iluminacja"](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/25/c8d42dfe/867936-420x239-61890af145.webp ""Iluminacja"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- O czym opowiada film „Iluminacja” Krzysztofa Zanussiego?
- Kto wystąpił w tej cenionej produkcji?
- Jakie nagrody otrzymał ten kultowy film z 1972 roku?
„Iluminacja”. Fabuła produkcji, obsada
Iluminacja to termin w filozofii, oznaczający stan umysłu, w którym człowiek zbliża się do poznania prawdy o świecie, o sobie, czy o sensie ludzkiej egzystencji. Takiej właśnie prawdy poszukuje główny bohater filmu Zanussiego Franciszek Retman (Stanisław Latałło). To z pozoru przeciętny chłopak, którego marzeniem jest ukończenie fizyki na Uniwersytecie Warszawskim. Wybrał ten kierunek studiów, bo jego zdaniem tylko fizyka jest nauką, która daje jasne, konkretne i pewne odpowiedzi na pytania. Jego życie niespodziewanie się jednak komplikuje. Jako student wdaje się w romans z Małgorzatą (Małgorzata Pritulak), która krótko później zachodzi w ciążę.
Retman zamierza zaopiekować się swoją wybranką – biorą więc ślub, a po narodzinach dziecka bohater przerywa wymarzone studia, by iść do pracy i zarobić na utrzymanie rodziny. Zatrudnia się w wytwórni sprzętu medycznego, następnie w klinice psychiatrycznej, gdzie poddaje się badaniom snów. Próby naukowego zgłębienia śmierci człowieka przynoszą mu gorzkie rozczarowania i decyzję poszukiwania prawdy w klasztorze kamedułów. Po pewnym czasie Franciszek wraca do domu i kończy przerwane studia. Wtedy jednak daje o sobie znać jego nadwyrężone serce.
Quiz: Mało kto zdobędzie w tym filmowym quizie aż 100% punktów
Poza Stanisławem Latałło i Małgorzatą Pritulak w filmie wystąpiła plejada gwiazd PRL. Na ekranach oglądamy m.in.:
- Monikę Dzienisiewicz-Olbrychską
- Edwarda Żebrowskiego
- Jana Skotnickiego
- Włodzimierza Zonna
- Joannę Żółkowską
- Łukasza Turskiego
- Agnieszkę Holland
Film trafił do kin w 1972 roku, z miejsca budząc zachwyt krytyków. Dzieło Zanussiego zdobyło Złotego Lamparta na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno oraz zwyciężyło na Festiwalu „Młodzi i Film”. Reżyser został także doceniony na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, otrzymując Nagrodę Specjalną Jury.
Martin Scorsese określił ten film „arcydziełem”
W 2014 roku produkcja Zanussiego ponownie trafiła na ekrany, tym razem te… amerykańskie. Wszystko za sprawą projektu realizowanego przez hollywoodzkiego reżysera – Martina Scorsese. Artysta, będący wielkim fanem polskiego kina, zapoczątkował w Stanach Zjednoczonych cykl pokazów arcydzieł polskiej kinematografii „Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema”. W przeglądzie znalazły się filmy, które reżyser uznał za najlepsze polskie produkcje, w tym właśnie „Iluminacja”. Scorsese nie ukrywa, że Zanussi należy do grona reżyserów, których ceni najbardziej, dlatego do wspominanej produkcji dorzucił jeszcze dwa inne wielkie dzieła tego twórcy – „Barwy ochronne i „Constans”.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia/Film Polski/sfp.org.pl
![Kristen Bell w serialu](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/22/b6c9a129/2506983-179x101-110aea322b.png "Kristen Bell w serialu "Nikt tego nie chce"")
