Eksperci wybrali 70 najważniejszych polskich filmów. Powinien je obejrzeć każdy Polak

Czym jest Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego?

27 października 2025 roku, w Światowy Dzień Dziedzictwa Audiowizualnego, Filmoteka Narodowa przedstawiła Listę Polskiego Dziedzictwa Filmowego. Na liście znalazło się 70 filmów z lat 1908–2005, które znacząco wpłynęły na polską kulturę, wyobraźnię i pamięć. Lista podkreśla, że kino nie ogranicza się jedynie do roli widowiska czy komercyjnego produktu. Nie chodzi też wyłącznie o kanonizowane arcydzieła, lecz o szerszą refleksję nad historią filmu.

Rozwiąż quiz filmowy. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Poznasz kultowy film z PRL po kadrze? Młodzież przegra na 4. Pytaniu

1/15 Z którego filmu pochodzi ten kadr?

"Polowanie na muchy"

"Konsul"

"Kochaj albo rzuć"

Dalej

W zestawieniu znalazły się filmy pionierskie i wyjątkowe pod względem technologicznym. Obejmują one m.in. zachowane nagrania wykonane aparatem Kazimierza Prószyńskiego oraz różne eksperymenty filmowe. Dokumentują także ewolucję warsztatu filmowego na przestrzeni lat. Skąd pomysł stworzenia takiego spisu? W 2025 roku Filmoteka obchodzi 70-lecie swojego istnienia, z tej okazji opracowano oficjalną Listę Polskiego Dziedzictwa Filmowego. Twórcy listy czerpali inspirację z amerykańskiego odpowiednika, jakim jest Narodowy Rejestr Filmowy Biblioteki Kongresu.

Te produkcje powinien zobaczyć każdy Polak

Wyłoniono 70 tytułów, które trafiły na Listę Polskiego Dziedzictwa Filmowego. Filmy musiały spełniać dwa główne kryteria. Po pierwsze, każdy film miał mieć co najmniej 20 lat, a po drugie, jeden reżyser mógł pojawić się na liście maksymalnie dwa razy.

Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego

• „Pruska Kultura” – autor nieznany – 1908,
• „Bestia” – Aleksander Hertz – 1917,
• „Ludzie bez jutra” – Aleksander Hertz, 1919,
•  Film amatorski zarejestrowany aparatem „Oko" Kazimierza Prószyńskiego – autor nieznany, 1925,
• „Mocny człowiek” – Henryk Szaro – 1929,
• „Janko Muzykant” – Ryszard Ordyński – 1930,
• „Mistrz Chochelka w opałach” – Jan Jarosz – 1935,
• „Sztandar wolności” – Ryszard Ordyński – 1935,
• „Droga młodych” – Aleksander Ford – 1936,
• „Przygoda człowieka poczciwego” – Stefan i Franciszka Themerson – 1937,
• „Dziewczęta z Nowolipek” – Józef Lejtes – 1937,
• „Piętro wyżej” – Leon Trystan – 1937,
• „Dybuk” – Michał Waszyński – 1937,
• „Filmy eksperymentalne Pawła Binna” – Paweł Binn – 1934-1961,
• „Polska kronika filmowa” – 1944-1995,
• „Zakazane piosenki” – Leonard Bruczkowski – 1946,
• „Wielka droga” – Michał Waszyński, Vittorio Cottafavi – 1946,
• „Gimnastyka dla wszystkich” – Natalia Brzozowska, Konstanty Gordon – 1946,
• „Ostatni etap” – Wanda Jakubowska – 1947,
• „Pan Piórko śni” – Zenon Wasilewski – 1949,
• „Przygoda na Mariensztacie” – Leonard Buczkowski – 1954,
• „Ludzie z pustego obszaru” – Władysław Ślesicki, Kazimierz Karabasz – 1957,
• „Był sobie raz” – Walerian Borowczyk, Jan Lenica – 1957,
• „Ewa chce spać” – Tadeusz Chmielewski – 1957,
• „Popiół i diament” – Andrzej Wajda – 1958,
• „Ostatni dzień lata” – Tadeusz Konwicki – 1958,
• „Dwaj ludzie z szafą” – Roman Polański – 1958,
• „Eroica” – Andrzej Munk – 1958,
• „Awantura o Basię” – Maria Kaniewska – 1959,
• „Matka Joanna od Aniołów” – Jerzy Kawalerowicz – 1960,
• „Muzykanci” – Kazimierz Karabasz – 1960,
• „Krzyżacy” – Aleksander Ford – 1960,
• „Rękopis znaleziony w Saragossie” – Wojciech Jerzy Has – 1964,
• „Rysopis” – Jerzy Skolimowski – 1965,
• „Archeologia” – Andrzej Brzozowski – 1967,
• „Sami swoi” – Sylwester Chęciński – 1967,
• „Schody” – Stefan Schabenbeck – 1968,
• „Rejs” – Marek Piwowski – 1970,
• „Trzecia część nocy” – Andrzej Żuławski – 1971,
• „Perła w koronie” – Kazimierz Kutz – 1972,
• „Na wylot” – Grzegorz Królikiewicz – 1973,
• „Potop” – Jerzy Hoffmann – 1974,
• „Sztuka konsumpcyjna” – Natalia LL – 1975,
• „Człowiek z marmuru” – Andrzej Wajda – 1976,
• „Elementarz” – Wojciech Wiszniewski – 1976,
• „Barwy ochronne” – Krzysztof Zanussi – 1976,
• „Wielka podróż Bolka i Lolka” – Władysław Nehrebecki, Stanisław Duls – 1977,
• „Z mojego okna” – Józef Robakowski – 1978-1999,
• „Ostry film zaangażowany” – Julian Józef Antonisz – 1979,
• „Amator” – Krzysztof Kieślowski – 1979,
• „Gadające głowy” – Krzysztof Kieślowski – 1980,
• „Miś” – Stanisław Bareja – 1981,
• „Kobieta samotna” – Agnieszka Holland – 1981,
• „Tango” – Zbigniew Rybczyński – 1981,
• „Vabank” – Juliusz Machulski – 1981,
• „Krzyk” – Barbara Sass – 1982,
• „Przesłuchanie” – Ryszard Bugajski – 1982,
• „Akademia Pana Kleksa” – Krzysztof Gradowski – 1983,
• „O-bi, o-ba. Koniec cywilizacji” – Piotr Szulkin – 1984,
• „Medium” – Jacek Koprowicz – 1986,
• „Ucieczka z kina Wolność” – Wojciech Marczewski – 1990,
• „Psy” – Władysław Pasikowski – 1992,
• „Wszystko może się przytrafić” – Marcel Łoziński – 1995,
• „Dług” – Krzysztof Krauze – 1999,
• „Miejsce urodzenia” – Paweł Łoziński – 1992,
• „Że życie ma sens” – Grzegorz Lipiec – 2000,
• „Katedra” – Tomasz Bagiński – 2002,
• „Dzień świra” – Marek Koterski – 2002,
• „Concorde” – Wilhelm Sasnal – 2003,
• „Wesele” – Wojciech Smarzowski – 2004.

Źródło: Radio ZET/fina.gov.pl