Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
2 Oscary, 2 Złote Palmy. Autor sławnych arcydzieł kończyłby dziś 111 lat

2 Oscary, 2 Złote Palmy. Autor sławnych arcydzieł kończyłby dziś 111 lat

Kacper Jedynak

3 min. czytania

06.05.2026 04:22

George Orson Welles był amerykańskim aktorem, reżyserem i twórcą uznawanym za jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii kina. Już jako bardzo młody artysta zdobył międzynarodową sławę dzięki działalności teatralnej oraz radiowej, w tym głośnej adaptacji „Wojny światów”. Jego filmowy debiut „Obywatel Kane” przeszedł do historii jako jedno z najważniejszych dzieł w dziejach kinematografii. Dziś artysta obchodzi 111. rocznicę urodzin.

Mężczyzna w kapeluszu patrzy w stronę kamery, w tle widoczny miejski krajobraz.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak Welles zdobył światową sławę jeszcze przed karierą filmową.
Jakie filmy i techniki zdefiniowały jego styl reżyserski.
Jakie nagrody i wyróżnienia otrzymał w trakcie kariery.

Redakcja poleca

Jeden z najlepszych polskich reżyserów w historii kina kończy dziś 88 lat

George Orson Welles kończyłby dziś 111 lat. Początki kariery

Artyści, którzy zapisali się złotymi literami w kulturze, będą zawsze wspominani przez swoją kreatywną pracę. George Orson Welles dziś obchodzi 111. rocznicę urodzin. Artysta był amerykańskim aktorem i filmowcem. Doceniony za innowacyjną pracę w filmie, radiu i teatrze, jest uważany za jednego z największych i najbardziej wpływowych twórców filmowych wszech czasów. Od wczesnej młodości wyróżniał się talentem, łącząc eksperymentalne podejście do narracji z pracą sceniczną i radiową. Jego kariera rozwijała się w Stanach Zjednoczonych, gdzie już jako bardzo młody twórca zdobywał uznanie krytyków i publiczności.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: „Miś”, „Zmiennicy” czy „Alternatywy 4”? Przypisz kultowy tekst do produkcji Barei

1/20 "Co mogłem, to załatwiłem" to cytaty z:

"Misia"

"Alternatywy 4"

"Zmienników"

W wieku 21 lat Welles reżyserował prestiżowe produkcje teatralne dla Federal Theatre Project w Nowym Jorku, zaczynając od adaptacji „Makbeta” z 1936 roku, a kończąc na „Narodzinach tragedii” w 1937 roku. Wraz z Johnem Housemanem założył Mercury Theatre, niezależną kompanię repertuarową działającą na Broadwayu do 1941 roku. Jego pierwszą sztuką była premiera „Juliusza Cezara”. W 1938 roku radiowy cykl „The Mercury Theatre on the Air” przyniósł mu międzynarodowy rozgłos dzięki adaptacji „Wojny światów”, która wywołała panikę wśród słuchaczy. Niektórzy słuchacze zaczęli wierzyć, że trwa inwazja marsjańska.

Redakcja poleca

Mężczyzna w eleganckim garniturze z ręką uniesioną ku górze, wyraz twarzy pełen emocji.

Mnóstwo ludzi włączy to o 21:35. Oscarowy hit dziś dostępny dla Polaków za darmo

Młoda kobieta w żółtej kurtce, z niebieskimi włosami, siedzi nad wodą, trzymając tablet.

100 mln wyświetleń na Netflixie. Krytycy: „Nie polecam Emmanuelowi Macronowi"

Kobieta z falującymi włosami w koronkowej bluzce, uważnie patrzy w lewo.

Hit z 1992 roku został sklasyfikowany wśród „najlepszych filmów wszech czasów”

Liczne filmy, nagrody, wyróżnienia. Styl reżyserski

Jego pierwszym filmem był „Obywatel Kane” z 1941 roku, który współtworzył, wyprodukował, wyreżyserował i w którym zagrał główną rolę Charlesa Fostera Kane’a. Film uznawany jest za jedno z najważniejszych dzieł w historii kina. Wyreżyserował także „Wspaniałych Ambersonów” (1942), „Otella” (1951), „Dotyk zła” (1958), „Proces” (1962) oraz „Dzwony o północy” (1966). Występował również w filmach innych reżyserów, grając Rochestera w filmie „Dziwne losy Jane Eyre” (1943), Harry’ego Lime’a w „Trzecim człowieku” (1949) oraz kardynała Wolseya w „Oto jest głowa zdrajcy” (1966).

Na zdjęciu uśmiechnięty mężczyzna i kobieta stoją przed samolotem. Mężczyzna macha ręką.

Fot. Domena Publiczna
Welles i Dolores del Río

Styl reżyserski Orsona Wellesa wyróżniał się wielowarstwową, nieliniową narracją, ekspresyjnym światłem, nietypowymi kadrami oraz rozwiązaniami dźwiękowymi inspirowanymi radiem, a także stosowaniem głębi ostrości i długich ujęć. Welles często miał ograniczoną swobodę twórczą w systemie studyjnym. Później jako filmowiec niezależny zmagał się z trudnościami w pozyskiwaniu finansowania dla swoich projektów.

Welles otrzymał dwa Oscary – w 1942 roku za scenariusz oryginalny do „Obywatela Kane’a” oraz w 1971 roku nagrodę honorową za całokształt twórczości. Zdobył również dwie Złote Palmy: w 1952 roku za „Otella” oraz w 1959 roku za rolę w „Bez emocji”. Otrzymał także trzy nagrody Grammy, Złotego Lwa w 1947 roku, nagrodę za całokształt twórczości AFI w 1975 roku oraz stypendium British Film Institute w 1983 roku. W 2002 roku uznano go za najlepszego reżysera filmowego wszech czasów.