Radio ZET
Rozrywka
Muzyka
AI zastąpi jury w konkursach muzycznych? 3 najczęstsze błędy jurorów

AI zastąpi jury w konkursach muzycznych? 3 najczęstsze błędy jurorów

Karolina Apiecionek

3 min. czytania

30.09.2025 13:02

Jurorzy konkursów muzycznych, pomimo gruntownego wykształcenia i wieloletniego doświadczenia, są tylko ludźmi i ulegają błędom poznawczym - zauważa w rozmowie z PAP psycholożka muzyki dr Julia Kaleńska-Rodzaj. Uczestnicy konkursów często mają wrażenie, że zostali ocenieni niesprawiedliwie. Ekspertka podpowiada, jak z tego wybrnąć.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakim błędom poznawczym najczęściej ulegają jurorzy.
Jakie procedury konkursowe pomagają zminimalizować błędy poznawcze.
Co to jest Skala Oceny Występu Muzycznego.

Co to jest błąd poznawczy?

Na ocenę jurora w konkursie pianistycznym może wpływać wiele czynników, które niekoniecznie mają związek z kunsztem wykonawców. W Konkursie Chopinowskim oceny dokonuje 17 ekspertów z całego świata i mimo że mają wykształcenie muzyczne oraz wieloletnie doświadczenie, mogą ulegać błędom poznawczym - zauważyła w rozmowie z PAP psycholożka muzyki dr Julia Kaleńska-Rodzaj z Krakowskiego Ośrodka Doradztwa dla Artystów. Z najczęstszych błędów poznawczych wymieniła: efekt pierwszeństwa i świeżości, efekt kontrastu, efekt halo.

Najczęstsze błędy jurorów:

Efekt pierwszeństwa i świeżości: najlepiej zapamiętujemy wykonawców, którzy występowali jako pierwsi i jako ostatni. Te występy są jednak często poddawane najbardziej rygorystycznej ocenie.
Efekt kontrastu: ocena danego wykonania zależy od tego, jakie było poprzednie i jakie nastąpi po nim. Wykonanie umiarkowanie dobre zyskuje w ocenie, jeśli następuje po słabym. To samo wykonanie zostanie ocenione niżej, jeśli pojawi się po występie wybitnym.
Efekt halo: jeśli znamy kogoś i cieszy się on już pewną sławą, trudno nam się oprzeć wcześniej ukształtowanej opinii na jego temat. Na efekt halo ma też wpływ zachowanie na scenie i ogólna prezencja.

- Błędy wynikają z tego, że nasz system poznawczy jest zawodny. Utrzymanie ciągłej koncentracji jest fizjologicznie trudne. W pewnym momencie zaczynamy się rozpraszać i stosować pewne uproszczenia - wyjaśniła dr Kaleńska-Rodzaj.

Aby w jak największym stopniu wyeliminować ten efekt, przesłuchania kandydatów odbywają się w sesjach, z przerwami, by jurorzy mogli, zachowując świeżość percepcji, sprawiedliwie ocenić każdego z uczestników. Podczas różnych etapów stosowane są też odmienne metody oceny (system „tak/nie”, skala 1-25, miejsca od 1 do 10). Ale to nie wystarcza.

Skala Oceny Występu Muzycznego

Rozwiązaniem problemu błędów poznawczych byłoby zastąpienie jurorów sztuczną inteligencją. Gdyby w Konkursie Chopinowskim występy pianistyczne oceniała AI, to bez emocji porównałaby takie elementy, jak m.in. precyzja i długość każdego dźwięku - zauważają eksperci. - Ale przecież w ludzkim wykonaniu utworu muzycznego urzeka nas właśnie to, co nie jest „komputerowe”: drobne przeciągnięcia, oddechy, sposób prowadzenia frazy, indywidualny styl - podkreśla dr Julia Kaleńska-Rodzaj.

Aby pomóc jurorom w porównywaniu występów i podejmowaniu jak najlepszych decyzji, a także w omawianiu ich po koncercie, dr Kaleńska-Rodzaj opracowała Skalę Oceny Występu Muzycznego. Psycholożka pytała nauczycieli szkół muzycznych II stopnia, jak wyobrażają sobie „idealne wykonanie utworu przez ucznia na scenie”. Na tej podstawie wyłoniła w swojej skali trzy grupy kryteriów oceny.

Skala Oceny Występu Muzycznego:

estradowość wykonania: nawiązanie kontaktu z publicznością, ekspresja ruchowa, pewność siebie czy granie z przyjemnością;
aspekt interpretacyjny: zrozumienie formy muzycznej i stylu epoki, realizacja intencji kompozytora, spójność koncepcji, artykulacja;
aspekt techniczno-warsztatowy: precyzja techniczna, czystość brzmienia, sprawność, rytmika oraz opanowanie tremy.

Zdaniem ekspertki korzystanie ze Skali Oceny Występu Muzycznego mogłoby pomóc jurorom wyeliminować z oceny część błędów poznawczych i ułożyć uzasadnienie.

Źródło: Radio ZET/PAP