Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Uciekł z domu i został włóczęgą. Nigdy nie spodziewał się, że przyznają mu Nobla

Uciekł z domu i został włóczęgą. Nigdy nie spodziewał się, że przyznają mu Nobla

Kacper Jedynak

2 min. czytania

10.10.2026 22:06

Harry Martinson jako nastolatek uciekł z domu, a później przez kilka lat pracował jako marynarz i podróżował po świecie. Z człowieka bez stałego miejsca zamieszkania stał się jednym z najważniejszych szwedzkich pisarzy XX wieku. W 1974 roku jego literacka droga doprowadziła go aż do Nagrody Nobla.

Osoba o krótkich ciemnych włosach, ubrana w jasną marynarkę, spogląda poważnie w kamerę.

Z tego artykułu dowiesz się:

Dlaczego Martinson uciekł z domu.
Jak wyglądało jego życie włóczęgi i marynarza.
Za co otrzymał literacką Nagrodę Nobla.

Redakcja poleca

Nie dał rady ukończyć studiów, a dostał Nobla. Dziś jego arcydzieła to najlepsze polskie lektury

Harry Martinson – od ucieczki z domu do życia na morzu

Harry Martinson urodził się 6 maja 1904 roku w Jämshög w Szwecji, w rodzinie złożonej z siedmiorga dzieci. Jego ojciec, kupiec, zmarł na gruźlicę, a matka wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Dzieci trafiły do rodzin zastępczych na szwedzkiej prowincji. Martinson miał trudne i niestabilne dzieciństwo. Kilkakrotnie uciekał z domu i szkoły, a doświadczenia z tego okresu stały się później jednym z ważnych tematów jego twórczości.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Jak dobrze znasz książki Stephena Kinga? Wyzwanie dla prawdziwych fanów

1/10 Jaki tytuł nosi debiutancka opublikowana powieść Stephena Kinga?

"Miasteczko Salem"

"Carrie"

"Cujo"

"Podpalaczka"

W wieku 16 lat Martinson został marynarzem. Przez siedem lat pływał po morzach, wykonując zawód marynarza pokładowego, palacza i węglarza. Jego młodość upływała wśród podróży, ciężkiej pracy i okresów bez stałego miejsca zamieszkania. Z czasem porzucił morze, ponieważ w 1927 roku zachorował na gruźlicę. Wtedy skierował swoją uwagę ku literaturze. Doświadczenia zdobyte podczas pracy na statkach oraz życie włóczęgi dostarczyły mu materiału do późniejszych utworów prozatorskich i poetyckich.

Redakcja poleca

Młoda kobieta w dużym kapeluszu, z niepewnym wyrazem twarzy w tle drewniane szafki.

To „nowoczesna powieść o kobietach" z 1925 roku. Uznana za książkę wszech czasów

Osoba z długimi, siwymi włosami w okularach, patrzy w stronę aparatu. Tło zamazane, z ciemnymi postaciami.

Dali mu Nobla, choć nie jest pisarzem. Nie odebrał go i wysłał sławną koleżankę

Książka trzymana w ręku, kartki lekko otwarte, w tle rozmyty krajobraz.

Jedna z najlepszych powieści wszech czasów z 1952 roku. Oparta na autentycznych wydarzeniach

Jego niezwykła droga do literackiego Nobla

Martinson pisał poezję i prozę, posługując się charakterystycznym, ekspresyjnym i oryginalnym językiem. W jego utworach pojawiały się wspomnienia trudnego dzieciństwa, doświadczenia marynarza i człowieka pozbawionego stałego domu, a także zainteresowanie przyrodą i nauką. Jednym z jego najbardziej znanych dzieł stała się wydana w 1956 roku „Aniara” – poemat o statku kosmicznym, który po katastrofalnej wojnie nuklearnej opuszcza Ziemię, lecz traci kurs.

W 1974 roku Harry Martinson otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury wspólnie ze szwedzkim pisarzem Eyvindem Johnsonem. Akademia Szwedzka wyróżniła go za twórczość, która potrafiła ukazywać zarówno najmniejsze elementy świata, jak i jego kosmiczny wymiar. Martinson otrzymał połowę nagrody. Zmarł 11 lutego 1978 roku w Sztokholmie, mając 73 lata.