Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Tę historię zna cały świat. Autorka miała inspirować się miastem na Dolnym Śląsku

Tę historię zna cały świat. Autorka miała inspirować się miastem na Dolnym Śląsku

Daniel Kiełbasa

2 min. czytania

26.02.2026 15:09

"Frankenstein" to nie tylko kultowa książka, ale baza popularnych adaptacji filmowych. Ta z 2025 roku nakręcona przez Guillermo del Toro zdobyła 9 nominacji do Oscara. Nie wszyscy Polacy wiedzą jednak, że słynna historia miała zostać zainspirowana miastem na Dolnym Śląsku.

Z tego artykułu dowiesz się:

"Frankenstein" to kultowa książka, która przeszła do historii.
"Frankenstein" stał się legendarną postacią w świecie filmu.
Miejscowość na Dolnym Śląsku inspiracją autorki "Frankensteina".

"Frankenstein" kultową książką. Stała się światowym klasykiem

"Frankenstein" to powieść autorstwa Mary Shelley z 1818 roku. Akcja książki rozgrywa się pod koniec XVIII wieku w Europie, a dokładniej w Szwajcarii. Głównym bohaterem jest Wiktor Frankenstein, naukowiec próbujący rozwikłać zagadkę śmierci. Jego fascynacja ludzkim życiem doprowadza do tragicznych wydarzeń. Naukowiec wykorzystuje różne fragmenty martwych ciał, zszywa je w jedno i stara się tchnąć w nie życie. Ostatecznie udaje mu się stworzyć monstrum, które jednak nie potrafi egzystować wśród ludzi i budzi grozę tam, gdzie tylko się pojawi.\

Jak dobrze znasz kino grozy? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.

Quiz: Pamiętasz te kultowe horrory? Quiz w sam raz przed Halloween

1/15 Jak nazywał się wampir, będący nieoficjalną adaptacją Drakuli w filmie "Nosferatu - symfonia grozy" z 1922 roku?

Hrabia Orlok

Hrabia von Krolock

Hrabia Da Krula

Pomysł na książkę powstał w trakcie spotkania towarzyskiego w 1816 roku, które odbywało się w willi Diodati w Szwajcarii (okolice Jeziora Genewskiego). Zgromadzeni zabawiali się nawzajem, opowiadając sobie mroczne historie. Shelley uznała, że chce spisać wymyśloną przez siebie opowieść o szalonym naukowcu, co zajęło jej dwa lata.

"Frankenstein" bohaterem wielu filmów

"Frankenstein" fascynował kolejne pokolenia i wielokrotnie inspirował twórców filmowych. Pierwsza adaptacja powstała już w 1910, którą nakręcił James Dawley, a jej producentem był Thomas Edison. Kolejne produkcje powstawały z zaskakującą regularnością. Do najgłośniejszych z nich należą:

"Frankenstein" z 1931 roku
"Przekleństwo Frankensteina" z 1957 roku
"Młody Frankenstein" z 1974 roku
"Frankenstein" z 1994 roku
"Victor Frankenstein" z 2015 roku
"Frankenstein" z 2025 roku.

Ten ostatni jest dziełem mistrza nieoczywistych, często mrocznych historii, Guillermo del Toro. Nakręcony dla Netflixa "Frankenstein" zdobył 9 nominacji do Oscara, w tym za film roku. Warto zwrócić uwagę, że poza filmami, które adaptowały książkę, postać monstrum stała się ikoną popkultury. W wielu przypadkach otrzymywała całkiem nową genezę, a jej historia znacząco różniła się od oryginału.

Co zainspirowało Mery Shelley do stworzenia "Frankensteina"?

Wśród inspiracji, które miały natchnąć Shelley do napisania książki, wymienia się miejscowość Frankenstein, obecnie Ząbkowice Śląskie, znajdujące się na Dolnym Śląsku. W 1606 w miasteczku doszło do afery grabarzy, którzy posądzono o sprowadzenie na lokalną społeczność zarazy. Oskarżono ich też o czary i bezczeszczenie zwłok. Poddani torturom mężczyźni przyznali się, że tworzyli trujący proszek ze zwłok i rozsypywali go w mieście. Każdy z oskarżonych został skazany na śmierć poprzez spalenie na stosie. Zabito 17 osób. Sprawa zyskała spory rozgłos. Kazania dziękczynne zostały wydrukowane, a historię opisano w drukowanym w Augsburgu biuletynie. To właśnie w ten sposób historię mogła poznać autorka i wykorzystać ją jako tytuł powieści.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmweb