Stworzył jedno z najważniejszych dzieł w PRL. Nie wszyscy Polacy dziś pamiętają
Edward Dwurnik to jeden z najważniejszych polskich artystów współczesnych. W PRL-u stworzył cykl, w którym ukazywał przeciętnych ludzi oraz ich zwyczajne problemy. W ciągu prawie dwudziestu lat pracy nad "Sportowcami", spod jego ręki wyszły dwieście siedemdziesiąt cztery obrazy. Zmarł 28 października 2018 roku. W 7 rocznicę śmierci artysty przypominamy jego najważniejsze dzieła.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie wykształcenie artystyczne zdobył Edward Dwurnik?
- Które cykle malarskie przyniosły artyście sławę?
- Dlaczego cykl "Sportowcy" uznawany jest za ironiczny portret Polski Ludowej?
Kim był Edward Dwurnik?
Edward Dwurnik przyszedł na świat 19 kwietnia 1943 roku w Radzyminie niedaleko Warszawy. W latach 1963-70 studiował malarstwo, grafikę i rzeźbę na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Dyplom obronił w 1970 roku w pracowni malarstwa profesora Eugeniusza Eibischa. Już podczas studiów tworzył pierwsze niezależne dzieła, inspirowany kreską Nikifora Krynickiego.
Rozwiąż quiz z czasów PRL-u. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Kartkówka z PRL-u. Połączysz artystę z piosenką?
Przez cały okres twórczy Dwurnik stworzył ponad 8 tysięcy prac na płótnie i ponad 20 tysięcy prac na papierze. Artysta lubował się w malarskich cyklach. Jeden z najstarszych to "Podróże autostopem", w którym przedstawił widoki miast z lotu ptaka. Jednak to nie on przyniósł mu największą rozpoznawalność. Sławę zdobył dzięki "Sportowcom", w którym przedstawił barwny i groteskowy portret Polaków epoki PRL-u.
"Sportowcy" to cykl tworzony przez Dwurnika w latach 1972-1992. Przez blisko dwadzieścia lat autor namalował 274 obrazy (choć ze względu na kilka pomyłek obrazy noszą numery od 1 do 277). Seria ta przedstawia karykaturalny obraz Polski Ludowej.
Najpopularniejsze dzieła Edwarda Dwurnika krytykowały PRL
Choć tytuły odnoszą się do rywalizacji sportowych, na obrazach przedstawiono raczej ludzi z różnych warstw społecznych i zawodów. Ten kontrast dodaje jego sztuce ironiczny wydźwięk. Przykładem może być już pierwszy obraz, który nosi nazwę "Po treningu". Występujący na nim męźczyźni myjący się w łaźni nie zakończyli jednak prawdziwego sportowego treningu, tylko pracę w ówczesnych zakładach produkcyjnych. Inne znane obrazy z tego cyklu to m.in. "Meta", "Rzymskie ognie", "Prawiczki" czy "Romantycy".
Równolegle do "Sportowców" powstawali "Robotnicy" (1975-1991) - cykl dokumentujący walkę polskiego społeczeństwa z komunistyczną władzą. W kolejnych latach prace Dwurnika były coraz bardziej ekspresyjne i politycznie zaangażowane. Pokazują to m.in. cykle "Droga na wschód" (poświęcony ofiarom reżimu stalinowskiego), "Od grudnia do czerwca" (będący hołdem dla dziewięćdziesięciu sześciu osób zamordowanych podczas stanu wojennego) czy "Niech żyje wojna!" (komentujący tragiczne wydarzenia w byłej Jugosławii).
Edward Dwurnik zmarł 28 października 2018 w swoim domu na warszawskiej Sadybie. Przyczyną jego śmierci był nowotwór płuc. Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach obok Tomasza Stańki, którego muzykę bardzo cenił.
7 cytatów Marii Czubaszek, które warto dziś znać. „Gorszego kłamstwa nie słyszałam!”
Źródło: Radio ZET / Wikipedia / Dwurnik.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta w eleganckiej biżuterii, uśmiechająca się na tle publiczności na czerwonym dywanie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/7fb4c320/2505358-179x101-6eaab13dc7.png "Film Kasi Smutniak zachwycił włoskich krytyków. "Trafia prosto do serca"")
