Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Jej książki znają wszyscy Polacy. Dziś 123. rocznica urodzin pisarki

Jej książki znają wszyscy Polacy. Dziś 123. rocznica urodzin pisarki

Patrycja Orzeł

2 min. czytania

13.01.2026 08:03

Irena Jurgielewiczowa to pisarka, której książki wielu Polaków wspomina z sentymentem. To ona jest autorką powieści, które kochała młodzież PRL-u, takich jak "Ten obcy" oraz "Inna?". W 123. rocznicę urodzin polskiej powieściopisarki i pedagożki wspominamy jej życie oraz najważniejsze dzieła.

Z tego artykułu dowiesz się:

Irena Jurgielewiczowa przyszła na świat 123 lata temu
Pisarka stworzyła wiele powieści, które dzieci i młodzież czasów PRL wspomina do dziś
Jak żyła i tworzyła ważna postać polskiej historii?

123. rocznica urodzin Ireny Jurgielewiczowej

Irena Jurgielewiczowa to postać, która na zawsze zapisała się w pamięci Polaków - zwłaszcza tych, których młodość przypadła na czasy PRL-u. Przyszła na świat 13 stycznia 1903 roku w Działoszynie koło Wielunia. Pochodziła z rodziny inteligenckiej, a jej ojciec był lekarzem. Od 1905 roku mieszkała w Warszawie i to z tym miastem związała swoje dalsze życie.

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Od zawsze kochała pracę ze słowem - ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1928 roku uzyskała stopień doktora za rozprawę "Technika powieści Stefana Żeromskiego". Studiowała także pedagogikę na Wolnej Wszechnicy Polskiej (WWP), a niedługo po jej zakończeniu rozpoczęła pracę w zawodzie.

W okresie okupacji brała udział w tajnym nauczaniu uniwersyteckim. Była porucznikiem Armii Krajowej ps. Isia. Gdy powołano Szare Szeregi, wydawała "Pismo Młodych". W czasie powstania warszawskiego przebywała w Oddziale V Komendy Głównej AK w Śródmieściu jako łączniczka. Po powstaniu dostała się do niewoli - przebywała w obozie jenieckim Stalag IV B. Po wyzwoleniu w 1945 roku wyjechała do Paryża, jednak rok później wróciła do Warszawy.

Jakie książki napisała Irena Jurgielewiczowa?

To właśnie po wojnie zaczęła pisać. Początkowo tworzyła utwory dla młodszych dzieci, takie jak "Historia o czterech warszawskich pstroczkach" (1948), "O chłopcu, który szukał domu" (1957) czy "Kajtek, warszawski szpak" (1958). Ogromną popularność przyniosły jej jednak powieści dla młodzieży, jak "Niespokojne godziny" (1964), "Wszystko inaczej" (1968), a przede wszystkim "Ten obcy" (1961) oraz jego kontynuacja "Inna?" (1975).

Książka "Ten obcy" od wielu lat jest lekturą w polskich szkołach, dzięki czemu wiele osób mogło zapoznać się z nią już w młodości. Historia ta została umieszczona w 1964 roku na Liście Honorowej IBBY. Przetłumaczono ją na wiele języków.

Irena Jurgielewicz przeżyła 100 lat - zmarła 25 maja 2003 roku. Została pochowana na Starych Powązkach w Warszawie. Jej autobiografia Byłam, byliśmy znalazła się w finale Nagrody Literackiej Nike 1998.

Źródło: Radio ZET / Wikipedia