Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Geniusz literatury, jego arcydzieła trzeba przeczytać. Adaptacje przeszły do historii

Geniusz literatury, jego arcydzieła trzeba przeczytać. Adaptacje przeszły do historii

Miron Kądziela

3 min. czytania

23.05.2026 18:11

Alberto Moravia przeszedł do historii włoskiej literatury, lecz wielu czytelników w Polsce wciąż słabo go zna, nawet mimo dwóch popularnych adaptacji. Od czego zacząć czytanie powieści Alberto Moravii?

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie były najważniejsze cechy stylu pisarskiego Alberto Moravii.
Które powieści Moravii zasługują na szczególną uwagę ze względu na ich treść.
Dlaczego ekranizacje powieści Moravii są istotne dla kina.
Co wyróżnia adaptacje powieści 'Pogarda' i 'Konformista'.

Alberto Moravia – kim był włoski geniusz literatury?

Alberto Moravia był jednym z najważniejszych włoskich pisarzy XX wieku, znanym z przenikliwej obserwacji społeczeństwa i ludzkiej psychiki. Naprawdę nazywał się Alberto Pincherle i urodził się w 1907 roku w Rzymie. Zmarł w 1990 roku. Pseudonim „Moravia” przyjął, inspirując się nazwiskiem swojej babki ze strony ojca.

Dorastał w zamożnej, inteligenckiej rodzinie, lecz długotrwała choroba w młodości sprawiła, że dużo czasu spędzał samotnie, co wpłynęło na jego charakter i zainteresowanie literaturą.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zdobędziesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu pod quizem.

Quiz: Quiz z literatury. Przypiszesz pisarza do książki? Wstyd mieć mniej niż 50%

1/14 Henryk Sienkiewicz:

"Quo Vadis"

"Lalka"

"Pan Cogito"

Styl Alberto Moravii. Dlaczego jego powieści przeszły do historii?

Styl pisarski Moravii cechuje chłodna, analityczna narracja oraz skupienie na psychologii postaci. Autor często przedstawiał alienację, kryzys wartości oraz pustkę emocjonalną współczesnego człowieka.

Alberto Moravia (po prawej) i Italo Calvino w 1962 roku

Fot.

Jego język jest prosty, ale niezwykle precyzyjny angażujący, co pozwalało mu trafnie ukazywać złożoność relacji międzyludzkich, a zarazem wzbudzać empatię. Moravia odegrał ważną rolę w literaturze europejskiej, ponieważ bez upiększeń ukazywał społeczne i moralne problemy swoich czasów, inspirując kolejne pokolenia pisarzy.

Najważniejsze powieści Alberto Moravii to:

„Obojętni” – debiutancka powieść przedstawiająca rozpad moralny zamożnej rzymskiej rodziny oraz emocjonalną pustkę jej członków.
„Konformista” – historia człowieka próbującego dopasować się do realiów faszystowskich Włoch, ukazująca mechanizmy podporządkowania i lęku przed odrzuceniem.
„Pogarda” – opowieść o kryzysie małżeństwa scenarzysty filmowego i jego żony, przedstawiona na tle świata kina i konfliktów ambicji.
„Nuda” – studium psychologiczne artysty zmagającego się z poczuciem pustki i niemożnością budowania głębokich relacji emocjonalnych.
„Rzymianka” – historia młodej kobiety walczącej o przetrwanie i godność w trudnych warunkach społecznych powojennego Rzymu.

Adaptacje powieści włoskiego mistrza. Co warto obejrzeć?

Twórczość Moravii była wielokrotnie adaptowana na potrzeby kina i telewizji. Najbardziej znanymi ekranizacjami są „Konformista” w reżyserii Bernardo Bertolucciego oraz „Pogarda” Jeana-Luca Godarda.

Ten pierwszy stał się jednym z najważniejszych dzieł europejskiego kina politycznego, łącząc wierne oddanie psychologii bohatera z niezwykle wyrazistą formą wizualną. Bertolucci rozwinął wątki powieści, koncentrując się na motywie podporządkowania jednostki systemowi totalitarnemu oraz na analizie mechanizmów społecznej presji.

Równie istotną adaptacją jest „Pogarda” w reżyserii Jeana-Luca Godarda z 1963 roku, która stała się klasyką francuskiej Nowej Fali. Reżyser nadał historii bardziej symboliczny i autotematyczny charakter, koncentrując się nie tylko na kryzysie małżeństwa, lecz także na refleksji nad kondycją współczesnego kina i sztuki.

Sławny film Godarda wyróżnia się oryginalną narracją, charakterystycznym stylem wizualnym oraz pamiętną rolą Brigitte Bardot. Ta adaptacja znacząco rozszerzyła interpretację powieści, podkreślając uniwersalny wymiar relacji międzyludzkich i konfliktu między uczuciami a ambicją.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia