Ten film to adaptacja arcydzieła. Polacy do dziś kochają tego pisarza

"Wierna rzeka" to jedna z najsłynniejszych powieści Stefana Żeromskiego. Utwór został wydany w 1912 roku, a już dekadę później doczekał się pierwszej ekranizacji. Na język filmowy historię tę przełożył wówczas Edward Puchalski, zapraszając do współpracy m.in. Aleksandra Zelwerowicza, Ryszarda Sobiszewskiego i Marię Hryniewicz. Mimo doborowej obsady, "Rok 1863" (taki tytuł ostatecznie nadano produkcji) nie cieszył się zbyt dużym uznaniem krytyków i dziś jest produkcją zupełnie zapomnianą. Podobnie zresztą jak kolejna adaptacja - "Wierna rzeka" w reżyserii Leonarda Buczkowskiego. W melodramacie z 1936 roku główne role zagrali Barbara Orwid, Mieczysław Cybulski i Jadwiga Andrzejewska. Ani jednak gwiazdorski zespół, ani ceniony reżyser za kamerą, nie zdołali przekonać publiczności. Obraz okazał się porażką, a filmowcy na lata porzucili plany o kolejnej ekranizacji. 

Jak dobrze znasz polskie filmy? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Oto prawdziwe perły polskiej kinematografii. Połączysz tytuł filmu z reżyserem?

1/15 "Miś"

Stanisław Tym

Marek Koterski

Stanisław Bareja

Dalej

Wielki sukces Tadeusza Chmielewskiego

Wyzwania, dopiero w latach 80., podjął się Tadeusz Chmielewski. Artysta, odpowiedzialny za sukces takich hitów, jak "Ewa chce spać", "Jak rozpętałem II wojnę światową" i "Nie lubię poniedziałku", napisał scenariusz wraz z żoną - Haliną Chmielewską. Para starała się zachować większość fabuły powieści, w tym polityczne podteksty dotyczące Rosjan. Z tego względu ich tekst spotkał się z wyraźną krytyką cenzury. Partyjni działacze naciskali, by Chmielewscy wyeksponowali wątek romantyczny zamiast historycznego, jednocześnie redukując akcenty antyrosyjskie (czyt. antyradzieckie). 

Mimo wyraźnych wytycznych, reżyser zdecydował się kontynuować prace, dążąc do realizacji własnej wizji artystycznej. Choć utrudniano mu działania, zdołał dokończyć film, a nawet uzyskał najwyższą ocenę artystyczną podczas kolaudacji. "Wierna rzeka" nie trafiła jednak wówczas na ekrany. Obraz czekał na swoją premierę jeszcze trzy lata i ostatecznie zadebiutował w kinach w 1987 roku, zyskując uznanie wielu krytyków. "Produkcja Chmielewskiego jako pierwsza w powojennym kinie podejmowała problematykę wielkich dziewiętnastowiecznych powstań narodowych" - zauważył w "Historii kina Polskiego" profesor Tadeusz Lubelski, chwaląc jednocześnie twórców za zaakcentowanie trwałej wartości powstania. Komplementowana była także obsada, w tym wcielająca się w jedną z głównych ról, młodziutka Małgorzata Pieczyńska. Aktorka współpracowała na planie z takimi gwiazdami, jak: Olgierd Łukaszewicz, Franciszek Pieczka, Henryk Bista, Jerzy Turek i Wojciech Wysocki. Film został uhonorowany Srebrnymi i Brązowymi Lwami Gdańskimi na FPFF. Pierwsza nagroda trafiła w ręce reżysera, druga do kompozytora - Jerzego Matuszkiewicza.

O jakich wydarzeniach opowiada film "Wierna rzeka"?

"Wierna rzeka" opowiada historię miłości młodej szlachcianki Salomei Brynickiej i księcia Józefa Odrowąża z okresu powstania styczniowego. Ranny Książę trafia do dworku, w którym mieszka córka powstańca Salomea wraz z opiekującym się nią starym sługą, Szczepanem. Między młodymi rodzi się uczucie. Klęska powstania cały czas przewija się przez życie dworku. Jest on nieustannie rewidowany przez kozaków, dochodzi do sporów i waśni pomiędzy jego mieszkańcami, a przejeżdżającymi członkami Rządu Narodowego. Podczas jednego z najazdów kozaków, jedynie szlachetność i serce oficera carskiego dla miłości powstańca i młodej kobiety, ratuje dwór przed spaleniem. Pewnego dnia do dworu przyjeżdża matka księcia. Jej wizyta będzie miała silny wpływ na dalsze losy kochanków.

Fot.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmweb