Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Najbardziej kontrowersyjny film PRL? Kazali spalić scenografię i kostiumy

Najbardziej kontrowersyjny film PRL? Kazali spalić scenografię i kostiumy

Maria Orava

2 min. czytania

10.02.2025 14:38

Wyobraźcie sobie, że pracujecie nad projektem, macie z nim masę problemów, ale wierzycie w niego i jesteście gotowi ugasić każdy pożar, który pojawi się na drodze do realizacji celu. No, prawie każdy. Bo gdy projekt, zaczyna mieć “ręce i nogi”, ktoś nagle każe wam go porzucić i zniszczyć wszystko, nad czym pracowaliście. Taka właśnie sytuacja spotkała Andrzeja Żuławskiego, który stworzył jeden z najdziwniejszych i najbardziej kontrowersyjnych filmów PRL.

Andrzej Seweryn i Iwona Bielska w filmie “Na srebrnym globie”

W latach 1976–1977 Andrzej Żuławski kręcił film pt. “Na srebrnym globie”, produkcja była dość problematyczna.
Zdjęcia zostały przerwane w 1977 roku decyzją wiceministra kultury i sztuki Janusza Wilhelmiego,
Spalono kostiumy i scenografię filmu, uniemożliwiając tym dalsze prace nad filmem.

To jeden z najlepszych polskich filmów

Film “Na srebrnym globie” znalazł się na 7. miejscu listy najlepszych polskich filmów wg portalu “Pełna Sala”. Krytycy rozpływali się nad dziełem Żuławskiego, również ci zagraniczni. Richard Brody z „The New Yorkera” stwierdził, że to „jeden z najbardziej ekstrawaganckich wizualnie filmów, jakie kiedykolwiek powstały […] z dziko wirującą kamerą, która przemierza pola, wznosi się nad szczytami wzgórz, przedziera się przez falangi wojowników i obraca się, by ukazać żołnierzy tańczących na plaży przed pomarańczowymi płomieniami” [za: Wikipedia].

Tylko że ten film miał nigdy nie powstać, a na premierę trzeba było czekać 11 lat. Żuławski założył, że produkcja będzie tania. Korzystał z okazjonalnych finansowo planów zdjęciowych - na przykład z pustyni Gobi w Mongolii, ponieważ ten kraj miał dług u Polaków za import filmów. Ekipa filmowa miała wiele problemów z kręceniem “Na srebrnym globie”. Brakowało scenografii, kostiumów, a kręcenie scen w niebezpiecznych miejscach (opuszczona fabryka sztucznej benzyny, Wieliczka), potęgowały stres.

Quiz: Quiz z filmu polskiego. Połącz reżysera z tytułem filmu

1/13 "Dzień świra" to film:

Andrzeja Wajdy

Wojciecha Smarzowskiego

Marka Koterskiego

Władze PRL chciały zablokować film Żuławskiego

Nikt jednak nie wiedział, że prawdziwy stres i frustracja dopiero nastąpią. Wiceminister kultury i sztuki Janusz Wilhelmi zdecydował, że należy przerwać zdjęcia. Kontynuację prac nad filmem miało zablokować spalenie kostiumów i dekoracji.

Dzięki rekonstrukcji taśmy i odtworzeniu niektórych scen udało się zakończyć film. Nie ma on jednak takiej formy, jaką pierwotnie zaplanowano. Żuławski dodał swój głos do produkcji, który wyjaśnia, czego dotyczą brakujące fragmenty. To jednak nie przeszkodziło, by “Na srebrnym globie” otrzymało pozytywne recenzje oraz status filmu kultowego. Premiera filmu miała miejsce w 1988 roku - 11 lat po brutalnym zakończeniu zdjęć.

O czym jest film “Na srebrnym globie”?

"Na srebrnym globie" to film z kategorii science-fiction, który jest oparty na powieści Jerzego Żuławskiego z Trylogii Księżycowej. Opowiada on o grupie badaczy kosmosu, którzy opuszczają Ziemię w poszukiwaniu wolności i szczęścia. Lądują na planecie, na której decydują się zostać i zbudować osadę. Badacze umierają, ale ich potomkowie zostają. Szukają swojej wiary, swojego zbawiciela i swoich mitów.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia