Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Na podstawie jego dzieła powstał jeden z najbardziej kontrowersyjnych polskich filmów

Na podstawie jego dzieła powstał jeden z najbardziej kontrowersyjnych polskich filmów

Kacper Jedynak

2 min. czytania

30.08.2025 09:05

Opowiadanie „Matka Joanna od Aniołów” autorstwa Jarosława Iwaszkiewicza stało się kanwą jednego z najgłośniejszych i najbardziej kontrowersyjnych filmów w historii polskiego kina. Reżyser Jerzy Kawalerowicz stworzył dzieło, które do dziś budzi emocje i prowokuje do dyskusji o granicach wiary i ludzkiej natury.

Z tego artykułu dowiesz się:

Na czym polega wyjątkowość opowiadania „Matka Joanna od Aniołów” Jarosława Iwaszkiewicza.
Dlaczego film Jerzego Kawalerowicza wywołał kontrowersje i zdobył międzynarodowe uznanie.
Jakie tematy i dylematy moralne porusza ta historia.

Jarosław Iwaszkiewicz i jego niezwykłe opowiadanie

Jarosław Iwaszkiewicz, wybitny prozaik i eseista XX wieku, znany jest przede wszystkim ze swojej subtelnej prozy, głęboko zakorzenionej w polskiej tradycji literackiej i duchowości. Jednym z jego najbardziej intrygujących i niejednoznacznych opowiadań jest „Matka Joanna od Aniołów”, opublikowane w 1946 roku. Dzieło to stało się podstawą jednego z najgłośniejszych i najbardziej kontrowersyjnych filmów w historii polskiej kinematografii — ekranizacji w reżyserii Jerzego Kawalerowicza z 1961 roku.

Rozwiąż filmowy quiz. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Polaku, znasz arcydzieła naszego kina? W tym quizie 14/14 to twój obowiązek

1/14 "Matka Joanna od Aniołów" - kto wyreżyserował ten film?

Jerzy Kawalerowicz

Andrzej Wajda

Krzysztof Zanussi

Opowiadanie Iwaszkiewicza opowiada historię opartej luźno na faktach z XVII wieku, dotyczących przypadku opętania zakonnic w klasztorze w Ludyniu. Główna bohaterka, tytułowa Matka Joanna, przeorysza klasztoru, zostaje uznana za opętaną przez demony. Na miejsce przybywa ksiądz Suryn, młody egzorcysta, który podejmuje się trudnego zadania wypędzenia zła z kobiety, jednocześnie zmagając się z własnymi duchowymi rozterkami i pokusami.

Kontrowersyjna ekranizacja z lat 60.

Film Jerzego Kawalerowicza, mimo że wiernie oddaje główne motywy opowiadania, znacząco pogłębia jego psychologiczny i egzystencjalny wymiar. Nakręcony w surowej estetyce czerni i bieli, produkcja operuje symbolicznym obrazem i dramatyzmem, który w latach 60. był wyjątkowo odważny, szczególnie w kontekście religii. Projekt został uznany za prowokacyjny, zarówno przez środowiska kościelne, jak i część krytyków, ze względu na ukazanie duchownych jako ludzi targanych namiętnościami, lękami i moralnymi dylematami.

Film „Matka Joanna od Aniołów” spotkał się z ostrą krytyką Kościoła, który uznał go za dzieło godzące w chrześcijańskie wartości i wzywał do jego wycofania z ekranów. Kontrowersje te doprowadziły nawet do skandalu dyplomatycznego, co – zdaniem reżysera – mogło wpłynąć na ograniczone uznanie filmu na festiwalu w Cannes. Produkcja zdobyła Srebrną Palmę. Martin Scorsese uznał ten obraz za jedno z arcydzieł polskiej kinematografii.