Mistrz kina, zdobył aż 46 nagród. Dziś Polak obchodzi 93. urodziny

Po wojnie zmienił imię i nazwisko

Roman Polański przyszedł na świat 18 sierpnia 1933 w Paryżu jako Raymond Thierry Liebling. Ma żydowskie pochodzenie. Jego ojciec Mojżesz Liebling był Polakiem, a matka Bella Katz-Przeborska Rosjanką. Krótko przed wojną jego rodzina osiedliła się w Krakowie, a tuż po wkroczeniu Niemiec do Polski – trafiła do getta. Stamtąd rodzice chłopca zostali wysłani do obozów koncentracyjnych, a kilkuletni Raymond znalazł schronienie u polskich rodzin – Wilków i Putków. Z czasem zamieszkał u krewnych ojca – Lieblingów.

Po wojnie, do Krakowa powrócił tylko tata nastoletniego już wówczas chłopaka. Mama i babcia straciły życie w Auschwitz, a przyrodnia siostra Annette zdecydowała się przeprowadzić do Paryża. Krótko później Mojżesz Liebling ponownie się ożenił, przyjmując nowe imię i nazwisko – Ryszard Polański. Swoje personalia oficjalnie zmienił także Raymond, od tej pory przedstawiając się jako Roman Polański.

Od aktora do reżysera

Polański nie najlepiej radził sobie w szkole. Z liceum plastycznego w Krakowie go wydalono, maturę zdał w liceum plastycznym w Katowicach. Już jako nastolatek interesował się światem   filmu i grywał w teatrach młodzieżowych oraz małych produkcjach filmowych. Zdawał do szkół teatralnych w Krakowie i Warszawie, jednak bez powodzenia. Mimo to, reżyserzy chętnie obsadzali go w swoich produkcjach – zagrał m.in. w "Pokoleniu" Andrzeja Wajdy, "Zaczarowanym rowerze", czy "Końcu nocy".

Jak dobrze znasz polskie filmy? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.

Quiz: Test dla znawców polskiej kinematografii. Rozpoznaj film po kilku słowach

1/15 Miś, prezes, Bareja

„Alternatywy 4”

„Miś”

„Nie ma róży bez ognia”

Dalej

W połowie lat 50. coraz częściej myślał o kręceniu własnych filmów. W 1954 r. dostał się na wydział reżyserii Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi. Tam poznawał wielkie dzieła kina i kręcił pierwsze etiudy filmowe, m.in. „Dwaj ludzie z szafą”, która była jego pierwszym upublicznionym dziełem. Już wtedy został zauważony przez zagranicznych krytyków i wyróżniony kilkoma nagrodami. Jego pozycję w branży ugruntował film „Nóż w wodzie”, za który otrzymał Złotą Kaczkę, nagrodę w Wenecji, a obraz jako pierwszy został polskim kandydatem do Oscara.

Nakręcił wiele filmowych arcydzieł

Po tym sukcesie Polański wyjechał z kraju i rozpoczął karierę za granicą. W Paryżu podjął współpracę ze scenarzystą Gerardem Brachem, z którym zrealizował, cenione przez krytyków filmy "Wstręt", "Matnia" i "Bal wampirów". Pod koniec lat 60., wraz z żoną – aktorką Sharon Tate, którą poznał na planie jednego z filmów, przeprowadził się do Stanów Zjednoczonych. Tam, po nawiązaniu współpracy z producentem Robertem Evansem, rozpoczął pracę nad jednym ze swoich najważniejszych filmów – "Dzieckiem Rosemary". Produkcja z Mią Farrow w roli głównej zyskała opinię arcydzieła horroru satanistycznego o feministycznej tonacji i osiągnęła największy sukces kasowy w karierze reżysera przynosząc dochód od 35 do 40 razy większy niż budżet w wysokości 2,3 miliona dolarów.

Zobacz także

Film z lat 40. wciąż zachwyca. Jest na prestiżowej liście

Dziś 170. rocznica jego narodzin. Noblista dostał Oscara za ten sławny film

Hit tak genialny, że na jego cześć nazwano film. Przez porażkę wróciły do pielęgniarstwa

W kolejnych latach, ze względu na tragiczną śmierć żony i nienarodzonego dziecka, artysta zawiesił karierę. Na plan powrócił po dłuższej przerwie, od razu wspinając się na szczyt. Uznanie krytyków i miano jednego z najbardziej cenionych filmowców na świecie przyniosły mu filmy "Chinatown" i "Lokator". Od tej pory Polański przemieszczał się między USA a Europą, tworząc zróżnicowane pod względem gatunkowym produkcje – od komedii, przez dramaty, po kino kostiumowe. Rozgłos i kolejne nagrody przyniósł mu film "Tess" (obraz dostał trzy Oscary), "Dziewiąte wrota" i wreszcie "Pianista", za którego został nagrodzony Oscarem w kategorii "najlepszy reżyser". W sumie, podczas trwającej już kilka dekad karierze, odebrał 46 nagród. Poza Oscarem, w jego ręce trafiły jeszcze m.in. Złote Globy, BAFTA, Złota Palma, Nagroda Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej (FIPRESCI), Srebrny Niedźwiedź, Orły, Satelity i Cezary.

Fot. 20thCentFox/Courtesy Everett Collection/Everett Collection/East
Roman Polański

Kontrowersje

Reżyser od lat robi karierę w cieniu skandalu. Pod koniec lat 70., na terenie posiadłości Jacka Nicholsona, miał wykorzystać 13-letnią Samanthę Gailey (później znaną jako Samantha Geimer). W marcu 1977 roku został aresztowany, a krótko później, z obawy przed wysokim wyrokiem, na zawsze opuścił Amerykę i zamieszkał we Francji. Stany Zjednoczone starały się o jego ekstradycję, jednak bez skutku.

Te filmy zdobyły najwięcej Oscarów w historii. Polacy je uwielbiają

8 Zobacz galerię

fot. Screen IMDb

Źródło: Radio ZET/Onet/Filmweb/ Wikipedia