Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Jego filmy zna cała Polska, ale spotkał go tragiczny koniec. Dziś 117. rocznica jego narodzin

Jego filmy zna cała Polska, ale spotkał go tragiczny koniec. Dziś 117. rocznica jego narodzin

Patrycja Orzeł

2 min. czytania

24.11.2025 10:24

Aleksander Ford stworzył filmy, do których nawet dziś Polacy chętnie wracają. Jego superprodukcja "Krzyżacy" na zawsze zapisała się w historii kinematografii. Choć w kraju nad Wisłą cieszył się sławą, szacunkiem i powodzeniem u kobiet, po wyjeździe za granicę jego życie zmieniło się nie do poznania. W 117. rocznicę urodzin wspominamy jednego z najważniejszych polskich reżyserów.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak Aleksander Ford rozpoczął swoją karierę filmową?
Dlaczego Ford musiał opuścić Polskę na stałe?
Które filmy Forda znane są do dzisiaj?

Aleksander Ford został mistrzem polskiego kina

Aleksander Ford przyszedł na świat 24 listopada 1908 rok. Przy narodzinach nadano mu imię Mosze Lifszyc - jego ojcem był Daniel Lifszyc, żydowski robotnik pracujący w łódzkiej fabryce włókienniczej, natomiast matką - Rosjanka, Anna Dowgalewska. Nazwisko Ford przybrał pracując jako montażysta Polskiej Agencji Telegraficznej w Warszawie. Już w tym czasie interesował się filmem i chętnie uczęszczał na spotkania Akademickiego Klubu Literacko-Artystycznego.

Rozwiąż quiz ze znajomości "Krzyżaków". Jesteś mistrzem, jeśli zdobędziesz 100 proc. Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: "Śle wam te dwa nagie...". Nie dokończysz tych cytatów z filmu "Krzyżacy"

1/15 Dokończ cytat: "Allah ..."

"Habibi!"

"Alala!"

"Akbar!"

Za pierwszy film Forda uchodzi krótkometrażowa etiuda "Nad ranem" (1929). Za jego prawdziwy pełnometrażowy debiut filmowy uchodzi jednak "Legion ulicy" (1932). Poruszona tematyka oraz nowatorski sposób realizacji przyniosły tej produkcji pozytywne recenzje i entuzjastyczne przyjęcie widowni. Niestety, kopie filmu zaginęły w czasie II wojny światowej.

Kolejne filmy Forda cieszyły się coraz lepszym odbiorem. Reżyser poruszał w swoich produkcjach ważnę tematykę społeczną, m.in. w "Przebudzeniu" (1934), "Ludziach Wisły" (1938) oraz "Drodze młodych" (1936). W trakcie II wojny światowej nakręcił pierwszy dokument poświęcony niemieckiemu obozowi zagłady "Majdanek - cmentarzysko Europy" (1944). Po zakończeniu wojny aktywnie angażował się w odbudowę polskiej kinematografii.

Twórca "Krzyżaków" skazany na emigrację

Na zawsze zapisał się w historii jako reżyser polskiej superprodukcji - "Krzyżacy" z 1960 roku. Niestety, mimo związanej z tym wielkiej sławy wkrótce zmuszony był wyjechać z Polski ze względu na zaostrzającą się nagonkę antysemicką. Mistrza polskiego kina pozbawiono możliwości uprawiania zawodu, a jego nazwisko zniknęło z nagłówków gazet. Jego życie zagranicą naznaczyła depresja. Reżyser do końca życia odczuwał biedę, tęsknotę i pustkę z powodu tego, że nie mógł tworzyć tak, jak dawniej.

4 kwietnia 1980 roku podjął drugą próbę samobójczą, która tym razem zakończyła się jego śmiercią. Tego samego dnia miał zostawić pokojówce napiwek w wysokości 100 dolarów, mówiąc przy tym: "Odchodzę, proszę po mnie posprzątać". Przed śmiercią zostawił żonie oraz córce kasety z pożegnaniem, jednak te zostały zniszczone.

- Największą pasją ojca była praca i jego kraj, Polska. Bez wątpienia załamał go brak pracy i brak możliwości powrotu do Polski. Nie sądzę, by kiedykolwiek mógł się z tego otrząsnąć - opowiedziała po śmierci Forda jedna z jego córek.

Słynny polski reżyser został pochowany w niewielkim grobie w Naples Memorial Gardens Cemetery.

Źródło: Radio ZET / Wikipedia